Menel Hüzmeli

MENU

Haberler

•

•

3 dk okuma

COP31 Antalya'da Cennetin Hediyesi ve Ziraat Bankası Paneli

Üç boyutlu zeytin ağacı mozaikleri ve doğal taş parçaları

COP31 Antalya'da, Ziraat Bankası'nın daveti ile "Parçadan Bütüne" adını verdiğimiz bir söyleşide dinleyicilerle buluştum. Eserim Cennetin Hediyesi de zirve boyunca bankanın resmi standında sergilendi. Bu yazıda o günlerden aklımda kalanları paylaşmak istiyorum.

Neden Cennetin Hediyesi?

Davet ilk geldiğinde birçok eserimle katılmayı düşündüm. Sonra bu zirvede söyleyecek en çok sözü olan eserin Cennetin Hediyesi olduğuna karar verdim. Bu zeytin ağacı benim için Antakya'nın zor günlerin ardından yeniden var oluşunu anlatıyor. Birliğin ve kardeşliğin güzelliğini, bütün fırtınalara rağmen ayakta kalabileceğimizi ve yeniden meyve verebileceğimizi söylüyor. Geçmişle geleceği birbirine bağlıyor ve doğanın ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatıyor. İklim için toplanan bir zirvede bundan daha doğru bir eser düşünemedim.

Stantta binlerce bakış

Eserim Ziraat Bankası'nın standında pek çok kişinin ilgisini çekti. Yakından bakanları, dokunmak isteyenleri, fotoğrafını çekenleri, binlerce insanı gördüm. Bu benim için gurur ve onur verici bir deneyimdi. Hikayemi insanlara yeniden anlatabilme şansı verdiği için Ziraat Bankası'na minnet duyuyorum.

Söyleşi salonunda

Söyleşi salonuna geçtiğimizde genç ve yetişkin dinleyicilerin meraklı bakışlarıyla karşılaştım. Heyecan verici bir ortamdı. Geçmişimden başlayıp geleceğe dair umutlarıma kadar anlattım. Biraz duygulandık, biraz güldük. Verimli bir sohbet olduğunu düşünüyorum.

Genç sanatçılar bana nasıl görünür olmayı başardığımı, kendilerine nasıl yol bulabileceklerini sordu. Onlara biraz da olsa cesaret verebildiysem kendimle gurur duyarım. En büyük amacım özellikle genç kadın sanatçılara yol gösterebilmek, cesaretlerinin kırılmaması ve pes etmemeleri. Hikayemi büyük bir keyifle anlatıyorum. Elli dakikaya, bir saate sığdırabiliyorum ama içindeki zorlukları bir çırpıda aktarmak o kadar kolay olmuyor.

Antakya'dan COP31 sahnesine

COP31 sahnesinde Antakya'yı, atölyemin bulunduğu Affan mahallesini ve oradaki gelenek göreneklerimizi anlatabilmek benim için büyük bir keyifti. Sanatımı yeniden icra etmek ve onu sürdürülebilir kılmak umuduyla oradan ayrıldım.

BENZER YAZILAR

Mozaik

Mozaik Tablo Nasıl Yapılır? Taslaktan Son Taşa

Bir mozaik tablonun duvara asılana kadar geçtiği yol, çoğu zaman sanıldığından çok daha uzun. Bu yazıda atölyemde bir eserin taslaktan son taşa nasıl ilerlediğini anlatmak istiyorum.

1. Tasarım, en sancılı aşama

Her şey tasarımla başlar ve bu bölüm çok sancılıdır. Bazı tasarımlar bir iki hafta içinde oturur, bazıları aylar sürer. Başlık benim için çok önemlidir. O başlığın altında hissedilen duygular, hangi taşın kullanılacağı, o taşın nasıl yontulup nereye yerleştirileceği hep bu aşamada düşünülür. Sürekli tasarımın üzerinde düşünürsünüz. Hangi rengi kullansam, nasıl çalışsam diye. Her şey tam yerine oturduktan sonra bir sonraki adıma geçeriz.

2. Doğru taşları bulmak

Tasarım bitince istediğimiz renklerde ve uygun taşları temin etmeye başlarız. Eserlerimde yalnızca doğal taş kullanıyorum. Taşlarda boya ya da katkı maddesi yoktur. Bunlar nefes alan, doğanın bizim için hazırladığı taşlardır.

3. Neden yerde çalışılır?

Mozaik çoğunlukla yerde çalışılır, çünkü esere tepeden bakmak gerekir. Biraz uzaktan bakınca hatalarınızı çok daha rahat görür ve düzeltirsiniz. Masada çalışmak pek elverişli değildir. Küçük, hobi amaçlı çalışmalar masada yapılabilir ama önemli eserler her zaman yerde çalışılır, tıpkı eski dönemlerde olduğu gibi.

4. Taşları tek tek elde yontmak

Taşları kerpetenle tane tane, tek tek yontuyorum. Zımpara ya da makine gibi araçları hiçbir şekilde kullanmayı tercih etmiyorum. Antik dönemde, Roma döneminde yapıldığı gibi elde yontulan taşları, kafamda oluşturduğum kompozisyona göre istediğim renklerle bir araya getiriyorum. Çalışmanın boyutuna ve içindeki ayrıntıya göre bu süreç aylar, bazen yıllar sürebiliyor.

5. Yapıştırma ve yerleştirme

Farklı yapıştırma teknikleri var. Harçla çalışabildiğiniz gibi güncel yapıştırıcılarla da çalışabiliyorsunuz. Minik minik yontulan parçaların montajını cımbız yardımıyla tek tek gerçekleştiriyorsunuz.

6. Üç boyutlu mozaik, iki kat emek

Kendi özel tasarımlarımda çoğunlukla üç boyutlu mozaik çalışıyorum. Bu çalışmalar çok ciddi emek ve zaman istiyor. Normalde bir ayda bitebilecek bir eser, üç boyutlu olduğunda iki üç aya kadar uzayabiliyor. Yani olağan bir çalışmanın iki katı emek gerekiyor.

Bir mozaik tablo böylece, sabırla ve taş taş, bir bütüne dönüşüyor.

•

3 dk okuma

Denemeler

Zeytin Ağacı Mozaik Tablo: Taşta Yaşayan En Eski Dost

Eserlerime dönüp baktığımda en sık karşıma çıkan ağaç zeytin. Bir zeytin ağacı mozaik tablo bazen yaşlı ve kıvrık bir gövde oluyor, bazen başaklarla çevrili bir kök, bazen de yuvarlak bir madalyonun içinde dengeyle açılan dallar. Bu yazıda zeytinin binlerce yıllık yolculuğunu, antik mozaiklerde bıraktığı izi ve onu doğal taşla nasıl yeniden kurduğumu anlatmak istiyorum. Çünkü zeytin bir ağaçtan fazlası. Akdeniz'in hafızası gibi.

Zeytinin Anadolu'daki Kökleri

Kaynaklar zeytinin ilk kez tam olarak nerede kültüre alındığı konusunda birleşmiyor. Ama çoğu aynı coğrafyayı işaret ediyor: Yukarı Mezopotamya, Doğu Akdeniz kıyıları ve Hatay'ın da içinde bulunduğu güneydoğu Anadolu şeridi. Ankara Üniversitesi'nin açık ders notlarında zeytinin ana vatanı olarak Hatay, Kahramanmaraş ve Mardin hattı gösteriliyor. Zeytin buradan batı Anadolu'ya, Ege adaları üzerinden Yunanistan'a, İtalya'ya ve Akdeniz'in öbür kıyılarına yayılmış.

Hayatımın büyük bölümünü Antakya'da geçirdiğim için zeytinin bu topraklardan dünyaya yayıldığını okumak bana ayrı bir yakınlık veriyor.

Anadolu'da zeytine dair ilk yazılı bilgiler Hitit tabletlerinde karşımıza çıkıyor. Hititçe metinlerde zeytin ağacı yalnızca gündelik beslenmenin bir parçası olarak değil, kült törenlerinde ve ritüellerde de anılıyor. Yani bu ağaç, daha o çağlarda bile sofradan tapınağa uzanan bir yol tutmuş.

Ege'de Taşa Oyulmuş Bir Zeytinyağı İşliği

Bugün atölyem Kuşadası'nda, Ege'nin kıyısında. Buraya çok uzak olmayan Urla'da, antik Klazomenai kentinde zeytinin taşla kurduğu en eski bağlardan biri duruyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarına göre kent, MÖ 6. yüzyıla tarihlenen zeytinyağı işliğiyle dikkat çekiyor.

Ege Üniversitesi'nde bu işlik üzerine yapılan çalışma, onu Anadolu'da bilimsel kazısı yapılmış ve ana kayaya oyulan üretim birimleri eksiksiz korunmuş ilk örnek olarak tanımlıyor. Aynı çalışmaya göre işlik, Anadolu'da bilinen örnekler arasında geniş ölçekli üretim kapasitesine sahip en erken tarihli zeytinyağı işliği. Bugün yerinde ayağa kaldırılarak ziyaretçilere açılmış durumda.

Bu bilgi bana çok anlamlı geliyor. Zeytin ile taş, binlerce yıl önce de aynı hikayenin içindeymiş. Biri meyveyi vermiş, öteki onu ezip yağa dönüştürecek kadar sabırla oyulmuş.

Antakya'nın Zeytin Köyleri

Antakya, Halep ve Apamea arasında uzanan kireçtaşı tepelerde yüzlerce antik köyün kalıntısı bulunuyor. Fransız arkeolog Georges Tchalenko 1953'te yayımladığı çalışmasında bu köylerin yükselişini ve gerileyişini zeytinyağı üretimine bağladı. Tchalenko'ya göre köylüler zeytini geniş ölçekte yetiştiriyor, yağı önce yakındaki Antakya'ya, oradan da Roma ve Bizans dünyasının Akdeniz kentlerine gönderiyordu.

Bu köylerin bir bölümü 2011'de Kuzey Suriye'nin Antik Köyleri adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. UNESCO, bu yerleşimleri toprağın, suyun ve kireçtaşının özenle kullanıldığı sürdürülebilir bir kırsal yaşamın örneği olarak tanımlıyor.

Antakya'nın çevresi aynı zamanda Roma döneminin en zengin mozaik miraslarından birine sahip. Zeytin bu kentin hem sofrasında hem ticaretinde vardı, mozaik ise evlerinin tabanında. Epifania'daki eski atölyemde çalışırken bu iki mirasın aynı topraklardan geldiğini bilmek bana hep güç verdi.

Antik Mozaiklerde Zeytin Hasadı

Antik mozaik ustaları zeytini yalnızca bir süs olarak değil, yılın akışını anlatan bir iş olarak da taşa işlediler. Bunun en güzel örneklerinden biri Fransa'da, Rhône kıyısındaki Saint-Romain-en-Gal'de bulunan Kırsal Takvim mozaiği. Fransa Kültür Bakanlığı'nın arkeoloji kaynaklarına göre 2. yüzyılın sonu ile 3. yüzyılın başına tarihlenen bu taban mozaiği, mevsimlere göre tarla işlerini ayrı ayrı panolarda gösteriyor.

Sonbahar panolarından birinde zeytinlerin sıkılması anlatılıyor, bir başkasında merdivene çıkmış işçiler zeytin topluyor. Mozaik bugün Saint-Germain-en-Laye'deki Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde korunuyor.

Bu panolara bakınca mozaiğin ilk görevlerinden birinin hatırlamak olduğunu düşünüyorum. Hasat biter, ağaçlar yaşlanır, köyler boşalır. Ama taşın içine yerleşmiş bir zeytin dalı yüzyıllar sonra bile aynı hikayeyi anlatmaya devam eder.

Yanan Ağaçtan Filizlenen Dal

Zeytinin belki de en bilinen hikayesi Atina'dan gelir. Efsaneye göre Athena ve Poseidon kentin koruyuculuğu için yarışır. Poseidon üç dişli mızrağını kayaya vurup tuzlu bir su çıkarır, Athena ise bir zeytin ağacı bağışlar. Kent Athena'yı seçer ve onun adını alır. Bu kutsal ağacın durduğu kabul edilen yerde MÖ 421 ile 406 yılları arasında Erekhtheion tapınağı inşa edilir.

Tarihçi Herodot bu ağaçla ilgili çok etkileyici bir ayrıntı aktarır. MÖ 480'de Pers ordusu Akropolis'i yaktığında kutsal zeytin de yanar. Ertesi gün Atinalılar tapınak alanına çıktıklarında yanmış gövdeden yeni bir filizin yükseldiğini görürler.

Bu hikaye bana Cennetin Hediyesi'ni hatırlatıyor. 6 Şubat 2023 depreminde enkaz altında kalan ve oradan kurtarılan zeytin ağacım da bir anlamda o filiz gibi. Yıkımın ortasından yeniden ışığa çıktı.

Taşla Kurduğum Zeytinler

Zeytini taşla anlatırken her eserde farklı bir yanına yaklaştım. Bazen ağacın yaşına, bazen köküne, bazen etrafındaki tarlaya.

Cennetin Hediyesi (2023) buğday tarlasının ortasında yükselen bir zeytin ağacı. Yaklaşık beş yüz bin doğal taştan oluşuyor ve harç üzerine altı katman halinde, üç boyutlu olarak kuruldu. Sarı ve kahve traverten, mermer, granit, Antakya serpantini ve bal rengi oniksin yanında Antakya ile Selçuk'tan gelen gerçek zeytin çekirdekleri de eserin içinde. Kasım 2026'da COP31 kapsamında Antalya'da ziyaretçilerle buluştu.

Toprağın Nefesi (2025) başaklarla çevrili, kökleri toprağa sarılmış bir zeytin ağacı. Kabartmalı katmanlarla kurulan üç boyutlu bir eser. Traverten, granit ve bazaltın toprak tonları ağacın köküyle zemini birbirine bağlıyor.

Zeytin Fısıltısı (2025) yuvarlak bir pano. Başak tarlasının ortasında yükselen zeytinin yaprakları ve başaklar katman katman kabarıyor, bu yüzden eserin dokusu gün içinde ışık değiştikçe değişiyor.

Kadim Zeytin (2026) kıvrılan gövdesi ve yoğun yapraklarıyla tek başına duran yaşlı bir ağaç. Yapraklar katman katman yükseliyor, gövdedeki kıvrımlar ağacın geçirdiği yılları anlatıyor.

Zeytin Ağacı Kök (2026) antik mozaik geleneğindeki örgü ve dama bordürlerle çevrili yuvarlak bir madalyon. Ortada kökleri görünen, dalları dengeyle yayılan bir zeytin ağacı var. Bu eserde antik tabanlara bir selam vermek istedim.

Bir Zeytin Ağacı Mozaik Tablo Neden Bu Kadar Yakın Gelir?

İnsanlık tarihi boyunca zeytin barışın, bereketin, bilgeliğin ve yeniden doğuşun simgesi oldu. Kuraklığa dayanır, fakir toprakta bile tutunur, yüzyıllarca yaşar. Belki de bu yüzden bir zeytin ağacı mozaik tablo bir evin duvarında sadece bir manzara gibi durmuyor. Sabrı, köklenmeyi ve devamlılığı hatırlatıyor.

Mozaik de acele etmeyen bir sanat. Her taş tek tek seçilir, kesilir ve yerine oturtulur. Zeytin yıllar içinde meyve verir, mozaik de taş taş büyür. İkisinin bu kadar iyi anlaşmasının sebebi bu olsa gerek.

Zeytin eserlerimde kullandığım taşların renklerini ve dokularını merak ediyorsanız Mozaikte Kullanılan Doğal Taşlar yazıma göz atabilirsiniz. Cennetin Hediyesi'nin depremden hemen önceki günlerini ise Cennetin Hediyesi Antakya'da Sergilendi yazısında anlattım. Zeytin ağacı eserlerimin tamamını ve diğer çalışmalarımı Eserler sayfasında görebilirsiniz.

•

5 dk okuma

Sessiz, sarı bir coğrafyada doğup, rengarenk bir kentte büyüyen ve tüm bu dinginliği dahi kaosu içinde yaşatmayıp, taşlarla mozaiğe işleyen bir sanatçı.

© 2026 Menel Hüzmeli • Tüm hakları saklıdır.

Sessiz, sarı bir coğrafyada doğup, rengarenk bir kentte büyüyen ve tüm bu dinginliği dahi kaosu içinde yaşatmayıp, taşlarla mozaiğe işleyen bir sanatçı.

© 2026 Menel Hüzmeli • Tüm hakları saklıdır.

Sessiz, sarı bir coğrafyada doğup, rengarenk bir kentte büyüyen ve tüm bu dinginliği dahi kaosu içinde yaşatmayıp, taşlarla mozaiğe işleyen bir sanatçı.

© 2026 Menel Hüzmeli • Tüm hakları saklıdır.