Menel Hüzmeli

MENU

BASIN & BLOG

Menel Hüzmeli & mozaik sanatı hakkında son haberler ve yazılar

BASIN & BLOG

Menel Hüzmeli & mozaik sanatı hakkında son haberler ve yazılar

Sergiler

Kütahya Kişisel Sergisi

Menel Hüzmeli, Kütahya Kişisel Sergisi (Eylül 2026)
Menel Hüzmeli, Kütahya Kişisel Sergisi (Eylül 2026)

Sergiler

Kuşadası Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, Kuşadası Karma Sergisi (Ağustos 2026)

Sergiler

Yaşayan Miras Şöleni

Menel Hüzmeli, Yaşayan Miras Şöleni (Nisan 2026)
Menel Hüzmeli, Yaşayan Miras Şöleni (Nisan 2026)

Sergiler

Kırklareli Kişisel Sergisi

Menel Hüzmeli, Kırklareli Kişisel Sergisi (Nisan 2026)
Menel Hüzmeli, Kırklareli Kişisel Sergisi (Nisan 2026)

Sergiler

Kuşadası Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, Kuşadası Karma Sergisi (Mart 2026)

Haberler

“Acı, Belki de Üretimi Büyüten Bir Şey”

Berna Özyurt'un Menel Hüzmeli ile söyleşisi, sanatçının Kuzey Afrika'daki çocukluğundan mozaikle tanışmasına, Cennetin Hediyesi'nin yapım sürecinden deprem sonrasında sanata tutunmasına uzanıyor. Söyleşinin tamamı bu sitenin Basın & Blog bölümünde de okunabiliyor.

https://artistryofgood.com/menel-huzmeli-aci-belki-de-uretimi-buyuten-bir-sey-kimi-zaman-yakar-kimi-zaman-donusturur/

Artistry of Good söyleşisinin sayfası
Artistry of Good söyleşisinin sayfası
Artistry of Good söyleşisinin sayfası

Sergiler

Sanatta Hayat Var

Menel Hüzmeli, Sanatta Hayat Var (Ekim 2025)

Sergiler

Pera Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, Pera Karma Sergisi (Nisan 2025)

Sergiler

İzmir Kişisel Sergisi

Menel Hüzmeli, İzmir Kişisel Sergisi (Mart 2025)
Menel Hüzmeli, İzmir Kişisel Sergisi (Mart 2025)

Sergiler

Kuşadası Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, Kuşadası Karma Sergisi (Mart 2025)

Haberler

Taşın Hafızası, Ruhun Direnişi

Sümeyra Gümrah'ın Menel Hüzmeli ile söyleşisi, Cennetin Hediyesi üzerinden Antakya'yı, 6 Şubat 2023 depremi sonrası yaşamı ve üç boyutlu mozaik sanatını ele alıyor. Söyleşinin tamamı bu sitenin Basın & Blog bölümünde de okunabiliyor.

https://t24.com.tr/yazarlar/sumeyra-gumrah/tasin-hafizasi-ruhun-direnisi-cennetin-hediyesi-menel-huzmeli-ile-sanat-ve-yikim-uzerine,48421

T24 söyleşisinin telefon ekranındaki görünümü

Sergiler

Mozaiğin Düşü

Menel Hüzmeli, Mozaiğin Düşü (Ocak 2025)
Menel Hüzmeli, Mozaiğin Düşü (Ocak 2025)
Menel Hüzmeli, Mozaiğin Düşü (Ocak 2025)

Haberler

3 Boyutlu Mozaikler, Görenleri Hayran Bırakıyor

Gazetenin ikinci sayfasında yayımlanan tam sayfa haber, Menel Hüzmeli'nin üç boyutlu mozaiklerini konu alıyor. Sayfada eserlerin fotoğraflarının yanı sıra sanatçının zeytin ağacı üzerine kaleme aldığı satırlar da yer alıyor.

Ayna gazetesinin 2. sayfası

Sergiler

İstanbul Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, İstanbul Karma Sergisi (Şubat 2024)

Sergiler

İstanbul Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, İstanbul Karma Sergisi (Kasım 2023)

Sergiler

İstanbul Karma Sergisi

Menel Hüzmeli, İstanbul Karma Sergisi (Eylül 2023)

Sergiler

Akdeniz Bienali

Menel Hüzmeli, Akdeniz Bienali (Eylül 2023)

Haberler

Mozaik Sanatçımız Menel Hüzmeli’nin Gönül Telinden Dökülenler

Menel Hüzmeli'nin kendi kaleminden çıkan bu yazı, zeytin ağacını konu alıyor. Sanatçı, metnin açılışında yüzyılları deviren yaşlı bir zeytin ağacını anarak bu evrende onun gibi verimli olmak gerektiğini dile getiriyor.

Stone & Life sitesindeki yazının sayfası

Haberler

Stones Facing the Sun

Derginin 15. yıl kapağı, Menel Hüzmeli'nin doğal taşlarla yaptığı ayçiçeği mozaiğine yer veriyor. Editör yazısına göre Hataylı sanatçının eserini kapağına taşıyan bu sayı, 6 Şubat 2023 depremiyle uyanılan gün dijital platformlara yüklenmişti.

Stone & Life dergisinin ayçiçeği mozaiğiyle kapağı

Haberler

500 Bin Doğal Taşla Üç Boyutlu Zeytin Ağacı Mozaiği

Kadir Toprakkaya'nın haberi, Menel Hüzmeli'nin buğday tarlasındaki bir zeytin ağacını gösteren üç boyutlu mozaiği Cennetin Hediyesi'ni anlatıyor. Eserin yaklaşık 500 bin doğal taşın yontulmasıyla, gerçek zeytin çekirdekleri de kullanılarak 9 ayda oluşturulduğunu aktarıyor.

Sanat dergisi haberinin sayfası

Haberler

Mozaik Sanatına “3 Boyutlu” Dokunuş

Haber, Menel Hüzmeli'nin Antakya'daki atölyesinde mozaikleri kat kat dizerek geliştirdiği üç boyutlu yöntemi anlatıyor. Sanatçının ilk üç boyutlu eserini oğluna armağan etmesine ve Hatay mozaiğini tanıtmak için gönüllü eğitmenlik yapmasına da yer veriyor.

https://www.aa.com.tr/tr/yasam/mozaik-sanatina-3-boyutlu-dokunus/1954786

Anadolu Ajansı haberinin sayfası: Mozaik sanatına 3 boyutlu dokunuş
Menel Hüzmeli'nin Zeytin Fısıltısı adlı üç boyutlu mozaik eseri: başak tarlasının ortasında yükselen zeytin ağacı

Haberler

Kuşadası'ndaki Mozaik Sergisi Aydın Ses Gazetesi'nde

Menel Hüzmeli’nin Kuşadası’nda açtığı mozaik sergisi, Aydın Ses Gazetesi’nde 12 Ocak 2025 tarihinde yayımlanan bir haberle okurlara duyuruldu. Muhabir Aylin Eser imzalı haber, sergiyi gezen kalabalık davetli topluluğunu ve sanatçının açılışta yaptığı konuşmayı aktarıyor.

Kuşadası Kent Müzesi’nde bir buluşma

Sergi, Kuşadası F. Özel Arabul Kültür Merkezi ve Kent Müzesi’nde (KUAKMER) ziyaretçilerle buluştu. Habere göre farklı mozaik çalışmalarının bir arada sergilendiği etkinlik, davetlilere mozaik sanatını yakından tanıma fırsatı verdi. Sergide doğal taşın kendisi de bir anlatım aracı olarak öne çıktı.

Antakya’dan Kuşadası’na

Haberde Menel Hüzmeli’nin konuşmasına geniş yer veriliyor. Sanatçı, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Antakya’dan Ege’ye uzanan yolculuğunu anlatırken sanat hayatının başlangıcını şöyle özetliyor: “Antakya’da küçücük bir atölye ile başladı benim sanat hayatım.” Mozaiğin kendisi için bir yaşam biçimine dönüştüğünü, atölyelerde büyüdüğünü ve zamanla kendi hayallerini taşa katarak üç boyutlu mozaikler yapmaya başladığını dile getiriyor. Konuşmasını, kendisine kapılarını açan Kuşadalı sanatseverlere teşekkür ederek tamamlıyor.

Cennetin Hediyesi

Haber, sanatçının adını geniş kitlelere duyuran zeytin ağacı eserini de hatırlatıyor. Cennetin Hediyesi (Zeytin Ağacı), yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşan ve yaklaşık 900 kg ağırlığındaki üç boyutlu bir mozaik. Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında yapılan eser, 6 Şubat 2023 depreminde Antakya’daki atölyede enkaz altında kaldı ve daha sonra kurtarıldı.

Menel Hüzmeli üç boyutlu mozaiklerinde alçı ya da sünger kullanmıyor, katmanları tamamen doğal taşla yükseltiyor. Bugün çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor.

Haberin tamamını Aydın Ses Gazetesi sitesinde okuyabilirsiniz: Mozaik sanatının büyüsü Kuşadalı sanatseverlerle buluştu

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeytin Fısıltısı adlı üç boyutlu mozaik eseri: başak tarlasının ortasında yükselen zeytin ağacı

Haberler

Kuşadası'ndaki Mozaik Sergisi Aydın Ses Gazetesi'nde

Menel Hüzmeli’nin Kuşadası’nda açtığı mozaik sergisi, Aydın Ses Gazetesi’nde 12 Ocak 2025 tarihinde yayımlanan bir haberle okurlara duyuruldu. Muhabir Aylin Eser imzalı haber, sergiyi gezen kalabalık davetli topluluğunu ve sanatçının açılışta yaptığı konuşmayı aktarıyor.

Kuşadası Kent Müzesi’nde bir buluşma

Sergi, Kuşadası F. Özel Arabul Kültür Merkezi ve Kent Müzesi’nde (KUAKMER) ziyaretçilerle buluştu. Habere göre farklı mozaik çalışmalarının bir arada sergilendiği etkinlik, davetlilere mozaik sanatını yakından tanıma fırsatı verdi. Sergide doğal taşın kendisi de bir anlatım aracı olarak öne çıktı.

Antakya’dan Kuşadası’na

Haberde Menel Hüzmeli’nin konuşmasına geniş yer veriliyor. Sanatçı, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından Antakya’dan Ege’ye uzanan yolculuğunu anlatırken sanat hayatının başlangıcını şöyle özetliyor: “Antakya’da küçücük bir atölye ile başladı benim sanat hayatım.” Mozaiğin kendisi için bir yaşam biçimine dönüştüğünü, atölyelerde büyüdüğünü ve zamanla kendi hayallerini taşa katarak üç boyutlu mozaikler yapmaya başladığını dile getiriyor. Konuşmasını, kendisine kapılarını açan Kuşadalı sanatseverlere teşekkür ederek tamamlıyor.

Cennetin Hediyesi

Haber, sanatçının adını geniş kitlelere duyuran zeytin ağacı eserini de hatırlatıyor. Cennetin Hediyesi (Zeytin Ağacı), yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşan ve yaklaşık 900 kg ağırlığındaki üç boyutlu bir mozaik. Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında yapılan eser, 6 Şubat 2023 depreminde Antakya’daki atölyede enkaz altında kaldı ve daha sonra kurtarıldı.

Menel Hüzmeli üç boyutlu mozaiklerinde alçı ya da sünger kullanmıyor, katmanları tamamen doğal taşla yükseltiyor. Bugün çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor.

Haberin tamamını Aydın Ses Gazetesi sitesinde okuyabilirsiniz: Mozaik sanatının büyüsü Kuşadalı sanatseverlerle buluştu

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Toprağın Nefesi adlı üç boyutlu mozaik eseri: başaklarla çevrili, kökleri toprağa sarılmış zeytin ağacı

Haberler

Cennetin Hediyesi Antakya'da Sergilendi: Ocak 2023 Haberleri

Ocak 2023’ün ortasında Cennetin Hediyesi (Zeytin Ağacı), Antakya’daki Cumhuriyet Kültür Merkezi’nde ziyaretçilerle buluştu ve eser ulusal basında yer aldı. Anadolu Ajansı’nın 17 Ocak 2023 tarihli haberi aynı gün Sözcü dahil pek çok sitede yayımlandı. İhlas Haber Ajansı da 22 Ocak 2023’te Menel Hüzmeli ile konuştu ve bu haber Posta’nın sitesinde fotoğraf galerisi olarak yer aldı.

Eser Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında yapıldı. Yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşuyor ve yaklaşık 900 kg ağırlığında. Buğday tarlasının ortasında yükselen bir zeytin ağacını anlatıyor. Menel Hüzmeli üç boyutlu mozaik tekniğiyle çalışıyor. Alçı ya da sünger kullanmadan, katmanları tamamen doğal taşla yükselterek ağaca derinlik kazandırıyor.

Haberlerde öne çıkan konu, zeytin ağacının neden seçildiğiydi. Menel Hüzmeli, farklı inançların yüzyıllardır bir arada yaşadığı Hatay’ı anlatmak için barışın simgesi olan zeytin ağacını seçtiğini söylüyordu. AA haberinde bunu kısaca şöyle ifade ediyordu: “Zeytin ağacı, bolluk, bereket, barış demektir, cennet meyvesidir.” İHA haberinde ise taşları tek tek kendi eliyle yonttuğunu, eser bitene kadar ellerinin defalarca yaralandığını ve kullandığı taşların hiçbirinin boyalı olmadığını anlatıyordu.

Bu haberler yayımlandıktan yalnızca birkaç hafta sonra, 6 Şubat 2023 depreminde eser Antakya’daki atölyede enkaz altında kaldı. Daha sonra enkazdan kurtarıldı ve İzmir Selçuk’taki Art Agora’da yeniden ziyaretçilerle buluştu. Ocak 2023 haberleri bu yüzden ayrı bir anlam taşıyor. Eserin depremden önceki halini ve ilk kez sergilendiği günleri belgeleyen kayıtlar bunlar.

Bugün Cennetin Hediyesi, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında sergileniyor. Menel Hüzmeli ise çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor.

Haberin tamamını Sözcü sitesinde okuyabilirsiniz. İHA haberi için Posta sitesine bakabilirsiniz.

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Toprağın Nefesi adlı üç boyutlu mozaik eseri: başaklarla çevrili, kökleri toprağa sarılmış zeytin ağacı

Haberler

Cennetin Hediyesi Antakya'da Sergilendi: Ocak 2023 Haberleri

Ocak 2023’ün ortasında Cennetin Hediyesi (Zeytin Ağacı), Antakya’daki Cumhuriyet Kültür Merkezi’nde ziyaretçilerle buluştu ve eser ulusal basında yer aldı. Anadolu Ajansı’nın 17 Ocak 2023 tarihli haberi aynı gün Sözcü dahil pek çok sitede yayımlandı. İhlas Haber Ajansı da 22 Ocak 2023’te Menel Hüzmeli ile konuştu ve bu haber Posta’nın sitesinde fotoğraf galerisi olarak yer aldı.

Eser Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında yapıldı. Yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşuyor ve yaklaşık 900 kg ağırlığında. Buğday tarlasının ortasında yükselen bir zeytin ağacını anlatıyor. Menel Hüzmeli üç boyutlu mozaik tekniğiyle çalışıyor. Alçı ya da sünger kullanmadan, katmanları tamamen doğal taşla yükselterek ağaca derinlik kazandırıyor.

Haberlerde öne çıkan konu, zeytin ağacının neden seçildiğiydi. Menel Hüzmeli, farklı inançların yüzyıllardır bir arada yaşadığı Hatay’ı anlatmak için barışın simgesi olan zeytin ağacını seçtiğini söylüyordu. AA haberinde bunu kısaca şöyle ifade ediyordu: “Zeytin ağacı, bolluk, bereket, barış demektir, cennet meyvesidir.” İHA haberinde ise taşları tek tek kendi eliyle yonttuğunu, eser bitene kadar ellerinin defalarca yaralandığını ve kullandığı taşların hiçbirinin boyalı olmadığını anlatıyordu.

Bu haberler yayımlandıktan yalnızca birkaç hafta sonra, 6 Şubat 2023 depreminde eser Antakya’daki atölyede enkaz altında kaldı. Daha sonra enkazdan kurtarıldı ve İzmir Selçuk’taki Art Agora’da yeniden ziyaretçilerle buluştu. Ocak 2023 haberleri bu yüzden ayrı bir anlam taşıyor. Eserin depremden önceki halini ve ilk kez sergilendiği günleri belgeleyen kayıtlar bunlar.

Bugün Cennetin Hediyesi, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında sergileniyor. Menel Hüzmeli ise çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor.

Haberin tamamını Sözcü sitesinde okuyabilirsiniz. İHA haberi için Posta sitesine bakabilirsiniz.

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin üç boyutlu Pisa mozaiği: kat kat kemerleri ve sütunlarıyla doğal taştan Pisa Kulesi

Haberler

Anadolu Ajansı'ndan 2020 Haberi: Mozaiğe Üç Boyutlu Dokunuş

Ağustos 2020’nin sonunda Anadolu Ajansı, Menel Hüzmeli’nin Antakya’daki atölyesini ve üç boyutlu mozaiklerini konu alan bir haber yayımladı. Haber Türkçe olarak Hatay’daki yerel sitelerde yer aldı, 30 Ağustos 2020’de ise Daily Sabah tarafından İngilizce olarak okuyuculara sunuldu.

Haberin çekildiği atölye, eski Antakya evlerinin bulunduğu Affan mahallesindeydi. Bu mahallenin antik adı Epifania. Menel Hüzmeli o dönem burada küçük süs eşyalarından anahtarlıklara, tablolardan duvar mozaiklerine kadar farklı ölçekte işler üretiyordu.

Haberin odağında taşın derinliği vardı. Mozaikte derinlik çoğunlukla renk geçişleriyle verilir. Haber, Menel Hüzmeli’nin bunun yerine taşları kat kat dizerek eserin yüzeyini gerçekten yükselttiğini anlatıyordu. Ona göre üç boyutlu bir mozaiğin farkı, dokunulduğunda hissedilebilmesiydi. Bu çalışmaların düz mozaiğe göre çok daha fazla zaman ve özen istediğini de ekliyordu.

Haberde o dönemin üç boyutlu eserlerinden Eyfel ve Pisa kulelerine de yer veriliyordu. İlk üç boyutlu eserini oğluna hediye ettiğini anlatan Menel Hüzmeli, Hatay mozaiğini dünyaya tanıtmak istediğini ve bu amaçla gönüllü dersler verip öğrenci yetiştirdiğini söylüyordu.

O haberden bu yana çok şey değişti. Menel Hüzmeli, Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşan Cennetin Hediyesi (Zeytin Ağacı) eserini tamamladı. 6 Şubat 2023 depreminde eser Antakya’daki atölyede enkaz altında kaldı ve sonradan kurtarıldı. Bugün Menel Hüzmeli çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor. Üç boyutlu mozaikteki yaklaşımı ise değişmedi. Alçı ya da sünger kullanmıyor, katmanları tamamen doğal taşla yükseltiyor.

2020 tarihli bu haber, o yolculuğun Antakya’daki yıllarından değerli bir kayıt olarak arşivimizde yer alıyor.

Haberin tamamını Daily Sabah sitesinde okuyabilirsiniz.

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin üç boyutlu Pisa mozaiği: kat kat kemerleri ve sütunlarıyla doğal taştan Pisa Kulesi

Haberler

Anadolu Ajansı'ndan 2020 Haberi: Mozaiğe Üç Boyutlu Dokunuş

Ağustos 2020’nin sonunda Anadolu Ajansı, Menel Hüzmeli’nin Antakya’daki atölyesini ve üç boyutlu mozaiklerini konu alan bir haber yayımladı. Haber Türkçe olarak Hatay’daki yerel sitelerde yer aldı, 30 Ağustos 2020’de ise Daily Sabah tarafından İngilizce olarak okuyuculara sunuldu.

Haberin çekildiği atölye, eski Antakya evlerinin bulunduğu Affan mahallesindeydi. Bu mahallenin antik adı Epifania. Menel Hüzmeli o dönem burada küçük süs eşyalarından anahtarlıklara, tablolardan duvar mozaiklerine kadar farklı ölçekte işler üretiyordu.

Haberin odağında taşın derinliği vardı. Mozaikte derinlik çoğunlukla renk geçişleriyle verilir. Haber, Menel Hüzmeli’nin bunun yerine taşları kat kat dizerek eserin yüzeyini gerçekten yükselttiğini anlatıyordu. Ona göre üç boyutlu bir mozaiğin farkı, dokunulduğunda hissedilebilmesiydi. Bu çalışmaların düz mozaiğe göre çok daha fazla zaman ve özen istediğini de ekliyordu.

Haberde o dönemin üç boyutlu eserlerinden Eyfel ve Pisa kulelerine de yer veriliyordu. İlk üç boyutlu eserini oğluna hediye ettiğini anlatan Menel Hüzmeli, Hatay mozaiğini dünyaya tanıtmak istediğini ve bu amaçla gönüllü dersler verip öğrenci yetiştirdiğini söylüyordu.

O haberden bu yana çok şey değişti. Menel Hüzmeli, Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşan Cennetin Hediyesi (Zeytin Ağacı) eserini tamamladı. 6 Şubat 2023 depreminde eser Antakya’daki atölyede enkaz altında kaldı ve sonradan kurtarıldı. Bugün Menel Hüzmeli çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor. Üç boyutlu mozaikteki yaklaşımı ise değişmedi. Alçı ya da sünger kullanmıyor, katmanları tamamen doğal taşla yükseltiyor.

2020 tarihli bu haber, o yolculuğun Antakya’daki yıllarından değerli bir kayıt olarak arşivimizde yer alıyor.

Haberin tamamını Daily Sabah sitesinde okuyabilirsiniz.

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeytin Ağacı - Kök adlı mozaik eseri: doğal taşlarla işlenmiş zeytin ağacı kökleri

Haberler

Taşlardan Düşlere: İzmir Sergisi Basında

Demirören Haber Ajansı (DHA), 15 Mayıs 2025'te Menel Hüzmeli'nin İzmir'de açtığı Taşlardan Düşlere sergisini haberleştirdi. Haber, Ticari Hayat başta olmak üzere birçok haber sitesinde yer aldı.

Depremden sonra taşa dönüşen hafıza

Habere göre sergi, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yaşanan göçü, kayıpları ve yeniden başlamayı konu alıyordu. İzmir Konak’taki bir sanat galerisinde açılan sergide 25 eser yer aldı ve sergi 19 Mayıs’a kadar ziyaret edilebildi.

Menel Hüzmeli bu eserlerde yüzyıllardır ayakta duran ama depremde yıkılan Antakya sokaklarını yeniden resmetti. Yıkılan binaların arasında açan gelincikleri, depremden sonra sahipsiz kalan buğday tarlalarını ve nar bahçelerini taşa işledi. Haber, sergiyi yalnızca estetik bir deneyim olarak değil, bir hafıza ve iyileşme alanı olarak tanımlıyor.

Bir duruş olarak zeytin ağacı

Sergide sık karşılaşılan motiflerden biri zeytin ağacıydı. Haberde Menel Hüzmeli hayata zeytin ağacı gibi baktığını, kökleri derin ve fırtınaya rağmen ayakta kalabilen bir güç olarak gördüğünü anlatıyor. Kendini anlatırken kullandığı ifade ise oldukça yalın: “Mozaiğin ta kendisiyim.”

Cennetin Hediyesi

Haber, sanatçının en bilinen eseri Cennetin Hediyesi’ne de yer veriyor. Zeytin ağacını anlatan bu eser yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşuyor ve yaklaşık 900 kg ağırlığında. Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında Antakya’daki atölyede yapılan eser, 6 Şubat 2023 depreminde enkaz altında kaldı ve daha sonra kurtarıldı.

Cennetin Hediyesi, Menel Hüzmeli’nin üç boyutlu mozaik anlayışının en kapsamlı örneklerinden biri. Bu çalışmalarda alçı ya da sünger kullanılmıyor, katmanlar tamamen doğal taşla yükseltiliyor.

Haberde ayrıca Menel Hüzmeli’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı unvanına layık görüldüğü hatırlatılıyor. Sanat hayatı boyunca yüzlerce kişiye mozaik eğitimi veren Menel Hüzmeli, bugün çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor.

Haberin tamamını Ticari Hayat sitesinde okuyabilirsiniz: İzmir’de Taşlardan Düşlere Sanat Sergisi

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeytin Ağacı - Kök adlı mozaik eseri: doğal taşlarla işlenmiş zeytin ağacı kökleri

Haberler

Taşlardan Düşlere: İzmir Sergisi Basında

Demirören Haber Ajansı (DHA), 15 Mayıs 2025'te Menel Hüzmeli'nin İzmir'de açtığı Taşlardan Düşlere sergisini haberleştirdi. Haber, Ticari Hayat başta olmak üzere birçok haber sitesinde yer aldı.

Depremden sonra taşa dönüşen hafıza

Habere göre sergi, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yaşanan göçü, kayıpları ve yeniden başlamayı konu alıyordu. İzmir Konak’taki bir sanat galerisinde açılan sergide 25 eser yer aldı ve sergi 19 Mayıs’a kadar ziyaret edilebildi.

Menel Hüzmeli bu eserlerde yüzyıllardır ayakta duran ama depremde yıkılan Antakya sokaklarını yeniden resmetti. Yıkılan binaların arasında açan gelincikleri, depremden sonra sahipsiz kalan buğday tarlalarını ve nar bahçelerini taşa işledi. Haber, sergiyi yalnızca estetik bir deneyim olarak değil, bir hafıza ve iyileşme alanı olarak tanımlıyor.

Bir duruş olarak zeytin ağacı

Sergide sık karşılaşılan motiflerden biri zeytin ağacıydı. Haberde Menel Hüzmeli hayata zeytin ağacı gibi baktığını, kökleri derin ve fırtınaya rağmen ayakta kalabilen bir güç olarak gördüğünü anlatıyor. Kendini anlatırken kullandığı ifade ise oldukça yalın: “Mozaiğin ta kendisiyim.”

Cennetin Hediyesi

Haber, sanatçının en bilinen eseri Cennetin Hediyesi’ne de yer veriyor. Zeytin ağacını anlatan bu eser yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşuyor ve yaklaşık 900 kg ağırlığında. Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında Antakya’daki atölyede yapılan eser, 6 Şubat 2023 depreminde enkaz altında kaldı ve daha sonra kurtarıldı.

Cennetin Hediyesi, Menel Hüzmeli’nin üç boyutlu mozaik anlayışının en kapsamlı örneklerinden biri. Bu çalışmalarda alçı ya da sünger kullanılmıyor, katmanlar tamamen doğal taşla yükseltiliyor.

Haberde ayrıca Menel Hüzmeli’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı unvanına layık görüldüğü hatırlatılıyor. Sanat hayatı boyunca yüzlerce kişiye mozaik eğitimi veren Menel Hüzmeli, bugün çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor.

Haberin tamamını Ticari Hayat sitesinde okuyabilirsiniz: İzmir’de Taşlardan Düşlere Sanat Sergisi

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeytin Fısıltısı adlı yuvarlak mozaik eseri: doğal taşlarla işlenmiş zeytin dalı

Haberler

İstanbul'daki İlk Sergi: Sanatta Hayat Var

ANKA Haber Ajansı, 3 Ekim 2025'te Menel Hüzmeli'nin İstanbul'daki ilk sergisini duyurdu. Haber, Haberler.com başta olmak üzere çeşitli sitelerde yayımlandı.

Ortaköy’de tarihi bir hamamda sergi

İVA Sanat’ın düzenlediği “Sanatta Hayat Var” temalı 2. Karma Sergi, 7 ile 19 Ekim 2025 tarihleri arasında Ortaköy’ün tarihi yapılarından Hüsrev Kethüda Hamamı’nda sanatseverlerle buluştu. Hayat Holding ve Hayat Finans’ın sponsorluğunda düzenlenen sergi, açık çağrıyla davet edilen farklı disiplinlerden sanatçıları bir araya getirdi.

Haber, Menel Hüzmeli’yi serginin öne çıkan isimlerinden biri olarak tanıtıyor ve bu serginin sanatçının İstanbul’daki ilk sergisi olduğunu vurguluyor. Taşla yapılmış üç boyutlu mozaiklerin, yüzyıllık bir hamamın taş duvarları arasında sergilenmesi ayrı bir anlam taşıyordu.

Antakya’dan Ege’ye

Haberde, Menel Hüzmeli’nin depremden sonra İzmir’in Selçuk ilçesine yerleştiği, atölyesinde hem kendi eserlerini ürettiği hem de öğrenci yetiştirdiği anlatılıyor. Sanatçı bugün çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor ve öğrencileriyle çalışmaya devam ediyor.

Cennetin Hediyesi’nin yolculuğu

Haber, sanatçının en bilinen eseri Cennetin Hediyesi’ni de hatırlatıyor. Zeytin ağacını anlatan eser yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşuyor ve yaklaşık 900 kg ağırlığında. Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında Antakya’daki atölyede yapılan eser, 6 Şubat 2023 depreminde enkaz altında kaldı ve kurtarıldı.

Eser, Menel Hüzmeli’nin üç boyutlu mozaik anlayışını en iyi yansıtan çalışmalardan biri. Bu çalışmalarda alçı ya da sünger kullanılmıyor, katmanlar tamamen doğal taşla yükseltiliyor. Haberin yayımlandığı dönemde Selçuk’ta sergilenen Cennetin Hediyesi, Kasım 2026’da COP31 kapsamında Antalya’da ziyaretçilerle buluşuyor.

Haberin tamamını Haberler.com sitesinde okuyabilirsiniz: Menel Hüzmeli İstanbul’daki İlk Sergisiyle Sanatseverlerle Buluşuyor

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeytin Fısıltısı adlı yuvarlak mozaik eseri: doğal taşlarla işlenmiş zeytin dalı

Haberler

İstanbul'daki İlk Sergi: Sanatta Hayat Var

ANKA Haber Ajansı, 3 Ekim 2025'te Menel Hüzmeli'nin İstanbul'daki ilk sergisini duyurdu. Haber, Haberler.com başta olmak üzere çeşitli sitelerde yayımlandı.

Ortaköy’de tarihi bir hamamda sergi

İVA Sanat’ın düzenlediği “Sanatta Hayat Var” temalı 2. Karma Sergi, 7 ile 19 Ekim 2025 tarihleri arasında Ortaköy’ün tarihi yapılarından Hüsrev Kethüda Hamamı’nda sanatseverlerle buluştu. Hayat Holding ve Hayat Finans’ın sponsorluğunda düzenlenen sergi, açık çağrıyla davet edilen farklı disiplinlerden sanatçıları bir araya getirdi.

Haber, Menel Hüzmeli’yi serginin öne çıkan isimlerinden biri olarak tanıtıyor ve bu serginin sanatçının İstanbul’daki ilk sergisi olduğunu vurguluyor. Taşla yapılmış üç boyutlu mozaiklerin, yüzyıllık bir hamamın taş duvarları arasında sergilenmesi ayrı bir anlam taşıyordu.

Antakya’dan Ege’ye

Haberde, Menel Hüzmeli’nin depremden sonra İzmir’in Selçuk ilçesine yerleştiği, atölyesinde hem kendi eserlerini ürettiği hem de öğrenci yetiştirdiği anlatılıyor. Sanatçı bugün çalışmalarını Kuşadası’ndaki atölyesinde sürdürüyor ve öğrencileriyle çalışmaya devam ediyor.

Cennetin Hediyesi’nin yolculuğu

Haber, sanatçının en bilinen eseri Cennetin Hediyesi’ni de hatırlatıyor. Zeytin ağacını anlatan eser yaklaşık 500.000 doğal taştan oluşuyor ve yaklaşık 900 kg ağırlığında. Eylül 2021 ile Ocak 2023 arasında Antakya’daki atölyede yapılan eser, 6 Şubat 2023 depreminde enkaz altında kaldı ve kurtarıldı.

Eser, Menel Hüzmeli’nin üç boyutlu mozaik anlayışını en iyi yansıtan çalışmalardan biri. Bu çalışmalarda alçı ya da sünger kullanılmıyor, katmanlar tamamen doğal taşla yükseltiliyor. Haberin yayımlandığı dönemde Selçuk’ta sergilenen Cennetin Hediyesi, Kasım 2026’da COP31 kapsamında Antalya’da ziyaretçilerle buluşuyor.

Haberin tamamını Haberler.com sitesinde okuyabilirsiniz: Menel Hüzmeli İstanbul’daki İlk Sergisiyle Sanatseverlerle Buluşuyor

•

2 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeugma Mozaikleri - Balık eseri: dalgaların arasında kıvrılan bir yunus

Mozaik

Zeugma Mozaikleri: Fırat Kıyısında Sulardan Kurtarılan Hazine

Antakya'da büyüyen bir mozaikçi için Zeugma'nın adı, bir komşu kentin adı gibidir. Fırat'ın kıyısında, bugünkü Gaziantep'in Nizip ilçesine bağlı Belkıs Mahallesi yakınlarında uzanan bu antik kent, Anadolu'da taşın en güzel konuştuğu yerlerden biri. Bu yazıda Zeugma mozaiklerinin nasıl ortaya çıktığını, sulardan nasıl kurtarıldığını ve bir mozaik sanatçısı olarak bu eserlere baktığımda neler gördüğümü anlatmak istiyorum.

Zeugma nerede, adı ne anlama geliyor?

Zeugma, Fırat Nehri'nin iki yakasına kurulmuş bir kentti. MÖ 300 civarında Büyük İskender'in generallerinden Seleukos I Nikator tarafından kuruldu ve bir süre kurucusunun adıyla Seleukeia olarak anıldı. "Zeugma" adı Yunancada köprü ya da geçit anlamına gelir. Kentin nehir üzerindeki geçiş noktası, ona hem bu adı hem de yüzyıllar boyu sürecek önemini kazandırdı.

Roma döneminde Zeugma, imparatorluğun doğu sınırındaki en önemli kentlerinden biri haline geldi. Ticaretin ve askeri hareketliliğin buluştuğu bu kentte varlıklı aileler, evlerinin tabanlarını mitolojik sahnelerle bezenmiş mozaiklerle döşettirdi. Bugün hayranlıkla baktığımız eserlerin büyük kısmı bu villalardan geliyor.

Barajın gölgesinde bir kurtarma hikayesi

Zeugma'nın bugünkü Belkıs ile aynı yer olduğu 1917'de bilimsel olarak gösterildi. Ancak kentin dünya gündemine oturması, Fırat üzerinde inşa edilen Birecik Barajı ile oldu. Barajın suları yükselmeden önce, 1990'ların sonunda ve özellikle 2000 yazında Türk ve yabancı ekipler zamana karşı yarışan kurtarma kazıları yaptı. Arkeologlar ve restoratörler, su altında kalacak villalardan mozaikleri tek tek kaldırarak güvenli yere taşıdı. Barajın oluşturduğu göl bugün antik kentin bir bölümünü örtüyor.

Bu hikayeyi her düşündüğümde aklıma taşın sabrı geliyor. İki bin yıl toprağın altında bekleyen mozaikler, birkaç haftalık bir yarışla kurtarıldı. Bir mozaik taşı küçücüktür ama bir eserin bütünü, onu korumak için bir araya gelen yüzlerce emeği hak eder.

Zeugma Mozaik Müzesi

Kurtarılan eserler bugün Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergileniyor. 2011'de kapılarını açan müze, dünyanın en büyük mozaik müzelerinden biri olarak kabul ediliyor. Müzede villaların odaları, mozaikler özgün yerlerindeki gibi görülebilsin diye yeniden kurgulanmış. Tabanlarda Dionysos, Poseidon, Okeanos ve Tethys gibi mitolojik figürlerin sahneleri yer alıyor.

Çingene Kızı'nın hikayesi

Zeugma denince akla ilk gelen eser kuşkusuz Çingene Kızı. MS 2. yüzyıla tarihlenen bu taban mozaiği, bir villanın yemek odasını süsleyen büyük bir kompozisyonun parçası. Halk arasındaki adı, figürün dağınık saçlarından ve iri, derin bakışlarından geliyor. Uzmanlar ise figürün Dionysos'a eşlik eden kadınlardan biri olan bir Maenad ya da toprak tanrıçası Gaia olabileceğini düşünüyor.

Bu mozaiğin en etkileyici yanı bakışı. Hangi açıdan bakarsanız bakın, gözleri sizi takip ediyor gibi. Bir mozaikçi olarak bu etkinin sırrını taşların dizilişinde görüyorum. Gözün çevresine yerleştirilen küçük açık ve koyu taşlar, ışığı bir fırçadan bile daha ince yönetiyor. Renk geçişleri o kadar yumuşak ki, yakından bakınca bile tek tek taşları seçmekte zorlanıyorsunuz.

Çingene Kızı'nın hikayesi aynı zamanda bir kayıp hikayesi. Kompozisyonun 12 parçası 1960'larda kaçak kazılarla yurt dışına çıkarıldı ve uzun yıllar ABD'nin Ohio eyaletindeki Bowling Green Eyalet Üniversitesi'nde kaldı. Yıllar süren girişimlerin sonunda bu parçalar Kasım 2018'de Türkiye'ye döndü. 2026'da ise ABD'de tespit edilen 13. panel de iade edildi. Her dönen parça, iki bin yıllık bir bütünün yeniden tamamlanmasına biraz daha yaklaşmak demek.

Bir mozaik sanatçısının gözünden Zeugma

Zeugma mozaiklerine bakarken beni en çok etkileyen şey, ustaların doğadan aldıkları sınırlı bir renk paletiyle ulaştıkları derinlik. Taşın kendi rengini kullanarak gölge, hacim ve hareket yaratmak bugün de mozaiğin en temel ve en zor meselesi.

Kendi atölyemde çalışırken de aynı soruyla karşılaşıyorum: Taşı boyamadan, yalnızca yerini ve yönünü seçerek bir dalgayı nasıl hareket ettiririm? "Zeugma Mozaikleri - Balık" adlı eserimde bu antik geleneğe bir selam vermek istedim. Dalgaların arasında kıvrılan yunusu granit, mermer, traverten ve serpantinle, antik dizime yakın sade bir işçilikle kurdum.

Antakya ve Zeugma, Anadolu mozaik mirasının iki büyük hazinesi. Biri benim memleketim, diğeri onun yakın komşusu. İkisinin de bana öğrettiği şey aynı: Taş, sabırla dinlendiğinde zamanı aşan bir dile dönüşür.

Mozaiğin binlerce yıllık hikayesini merak ediyorsanız Mozaik Nedir? Taşın Binlerce Yıllık Hikayesi yazıma, antik geleneklerden ilham alan eserlerimi görmek isterseniz Eserler sayfasına göz atabilirsiniz.

•

6 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Zeugma Mozaikleri - Balık eseri: dalgaların arasında kıvrılan bir yunus

Mozaik

Zeugma Mozaikleri: Fırat Kıyısında Sulardan Kurtarılan Hazine

Antakya'da büyüyen bir mozaikçi için Zeugma'nın adı, bir komşu kentin adı gibidir. Fırat'ın kıyısında, bugünkü Gaziantep'in Nizip ilçesine bağlı Belkıs Mahallesi yakınlarında uzanan bu antik kent, Anadolu'da taşın en güzel konuştuğu yerlerden biri. Bu yazıda Zeugma mozaiklerinin nasıl ortaya çıktığını, sulardan nasıl kurtarıldığını ve bir mozaik sanatçısı olarak bu eserlere baktığımda neler gördüğümü anlatmak istiyorum.

Zeugma nerede, adı ne anlama geliyor?

Zeugma, Fırat Nehri'nin iki yakasına kurulmuş bir kentti. MÖ 300 civarında Büyük İskender'in generallerinden Seleukos I Nikator tarafından kuruldu ve bir süre kurucusunun adıyla Seleukeia olarak anıldı. "Zeugma" adı Yunancada köprü ya da geçit anlamına gelir. Kentin nehir üzerindeki geçiş noktası, ona hem bu adı hem de yüzyıllar boyu sürecek önemini kazandırdı.

Roma döneminde Zeugma, imparatorluğun doğu sınırındaki en önemli kentlerinden biri haline geldi. Ticaretin ve askeri hareketliliğin buluştuğu bu kentte varlıklı aileler, evlerinin tabanlarını mitolojik sahnelerle bezenmiş mozaiklerle döşettirdi. Bugün hayranlıkla baktığımız eserlerin büyük kısmı bu villalardan geliyor.

Barajın gölgesinde bir kurtarma hikayesi

Zeugma'nın bugünkü Belkıs ile aynı yer olduğu 1917'de bilimsel olarak gösterildi. Ancak kentin dünya gündemine oturması, Fırat üzerinde inşa edilen Birecik Barajı ile oldu. Barajın suları yükselmeden önce, 1990'ların sonunda ve özellikle 2000 yazında Türk ve yabancı ekipler zamana karşı yarışan kurtarma kazıları yaptı. Arkeologlar ve restoratörler, su altında kalacak villalardan mozaikleri tek tek kaldırarak güvenli yere taşıdı. Barajın oluşturduğu göl bugün antik kentin bir bölümünü örtüyor.

Bu hikayeyi her düşündüğümde aklıma taşın sabrı geliyor. İki bin yıl toprağın altında bekleyen mozaikler, birkaç haftalık bir yarışla kurtarıldı. Bir mozaik taşı küçücüktür ama bir eserin bütünü, onu korumak için bir araya gelen yüzlerce emeği hak eder.

Zeugma Mozaik Müzesi

Kurtarılan eserler bugün Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergileniyor. 2011'de kapılarını açan müze, dünyanın en büyük mozaik müzelerinden biri olarak kabul ediliyor. Müzede villaların odaları, mozaikler özgün yerlerindeki gibi görülebilsin diye yeniden kurgulanmış. Tabanlarda Dionysos, Poseidon, Okeanos ve Tethys gibi mitolojik figürlerin sahneleri yer alıyor.

Çingene Kızı'nın hikayesi

Zeugma denince akla ilk gelen eser kuşkusuz Çingene Kızı. MS 2. yüzyıla tarihlenen bu taban mozaiği, bir villanın yemek odasını süsleyen büyük bir kompozisyonun parçası. Halk arasındaki adı, figürün dağınık saçlarından ve iri, derin bakışlarından geliyor. Uzmanlar ise figürün Dionysos'a eşlik eden kadınlardan biri olan bir Maenad ya da toprak tanrıçası Gaia olabileceğini düşünüyor.

Bu mozaiğin en etkileyici yanı bakışı. Hangi açıdan bakarsanız bakın, gözleri sizi takip ediyor gibi. Bir mozaikçi olarak bu etkinin sırrını taşların dizilişinde görüyorum. Gözün çevresine yerleştirilen küçük açık ve koyu taşlar, ışığı bir fırçadan bile daha ince yönetiyor. Renk geçişleri o kadar yumuşak ki, yakından bakınca bile tek tek taşları seçmekte zorlanıyorsunuz.

Çingene Kızı'nın hikayesi aynı zamanda bir kayıp hikayesi. Kompozisyonun 12 parçası 1960'larda kaçak kazılarla yurt dışına çıkarıldı ve uzun yıllar ABD'nin Ohio eyaletindeki Bowling Green Eyalet Üniversitesi'nde kaldı. Yıllar süren girişimlerin sonunda bu parçalar Kasım 2018'de Türkiye'ye döndü. 2026'da ise ABD'de tespit edilen 13. panel de iade edildi. Her dönen parça, iki bin yıllık bir bütünün yeniden tamamlanmasına biraz daha yaklaşmak demek.

Bir mozaik sanatçısının gözünden Zeugma

Zeugma mozaiklerine bakarken beni en çok etkileyen şey, ustaların doğadan aldıkları sınırlı bir renk paletiyle ulaştıkları derinlik. Taşın kendi rengini kullanarak gölge, hacim ve hareket yaratmak bugün de mozaiğin en temel ve en zor meselesi.

Kendi atölyemde çalışırken de aynı soruyla karşılaşıyorum: Taşı boyamadan, yalnızca yerini ve yönünü seçerek bir dalgayı nasıl hareket ettiririm? "Zeugma Mozaikleri - Balık" adlı eserimde bu antik geleneğe bir selam vermek istedim. Dalgaların arasında kıvrılan yunusu granit, mermer, traverten ve serpantinle, antik dizime yakın sade bir işçilikle kurdum.

Antakya ve Zeugma, Anadolu mozaik mirasının iki büyük hazinesi. Biri benim memleketim, diğeri onun yakın komşusu. İkisinin de bana öğrettiği şey aynı: Taş, sabırla dinlendiğinde zamanı aşan bir dile dönüşür.

Mozaiğin binlerce yıllık hikayesini merak ediyorsanız Mozaik Nedir? Taşın Binlerce Yıllık Hikayesi yazıma, antik geleneklerden ilham alan eserlerimi görmek isterseniz Eserler sayfasına göz atabilirsiniz.

•

6 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Başak Demeti mozaik eseri: koyu bazalt zemin üzerinde oniks ve traverten taşlarla örülmüş başaklar

Mozaik

Mozaikte Kullanılan Doğal Taşlar: Mermerden Serpantine Taşın Renkleri

Mozaiğe yakından bakan birinin aklına çoğu zaman ilk olarak şu soru gelir: Bu renkler boya mı? Benim eserlerimde cevap hayır. Kırmızı da, yeşil de, altın sarısı da taşın kendi rengidir. Doğa bu renkleri milyonlarca yıl boyunca yerin katmanlarında hazırlamış. Bana düşen, onları bulmak, kesmek ve doğru yere yerleştirmek.

Bu yazıda eserlerimde kullandığım doğal taşları, nasıl oluştuklarını ve bir mozaikte neden farklı davrandıklarını anlatıyorum.

Mozaik taşı nedir? Tessera ve doğal taş

Mozaiği oluşturan küçük parçalara tessera denir. Tessera cam, seramik ya da taştan olabilir. Bizans'ın ışıl ışıl duvar mozaiklerinde çoğunlukla renkli cam ve altın varaklı cam kullanılırken, Anadolu'nun Roma dönemi taban mozaiklerinde doğal taş öne çıkar. Ben de bu ikinci geleneğin izinden gidiyor, eserlerimde boyasız doğal taşla çalışıyorum.

Doğal taşın en büyük güzelliği, aynı türün bile iki parçasının birbirinin aynısı olmaması. Bir travertenin içindeki küçük boşluklar, bir mermerin damarları, granitin kristalleri eserin yüzeyine kendi karakterini katar.

Mermer: ışığı içine alan taş

Mermer, kireçtaşının yerin derinliklerinde ısı ve basınçla dönüşmesiyle oluşan bir taştır. Beyazdan siyaha, pembeden yeşile kadar çok geniş bir renk yelpazesi vardır. Görece yumuşak olduğu için kesilmesi ve şekillendirilmesi kolaydır, cilalandığında ise ışığı yüzeyinde tutar.

Türkiye mermer açısından çok zengin bir ülke. Afyon'un mermerleri ya da Elazığ'ın koyu kırmızı vişne mermeri eserlerimde yer bulan renkler arasında. Efes Yamaç Evleri - Aslan ve Boğa'da beyaz mermerle Elazığ vişnesini, antik bir sahneyi yeniden kurmak için bir araya getirdim.

Traverten: toprağın sıcak tonları

Traverten, kalsiyumca zengin termal suların bıraktığı tortuların zamanla katılaşmasıyla oluşur. Pamukkale'nin bembeyaz terasları bu oluşumun yaşayan bir örneğidir. Taşın içindeki küçük gözenekler, bir zamanlar orada akan suyun izleridir.

Krem, bej, sarı ve kahverengi tonlarıyla traverten eserlerimin en temel taşlarından biri. Cennetin Hediyesi'nde Muğla ve Denizli'den gelen sarı travertenleri ve Afyon'un kahve travertenini kullandım. Sarı Bereket'te ve başak eserlerimde tarlanın sıcak, altın renkli dokusunda da traverten var.

Granit: sertliğin ve kristalin taşı

Granit, magmanın yerin altında yavaş yavaş soğumasıyla oluşan bir kayaçtır. İçindeki kuvars, feldspat ve mika kristalleri ona benekli, parıltılı bir görünüm verir. Mermerden çok daha serttir. Kesmek emek ister ama aşınmaya karşı son derece dayanıklıdır.

Granitin benekli dokusu bir yüzeye canlılık katmak için çok elverişlidir. Cennetin Hediyesi'nde Hindistan'dan gelen granitin yanında Suriye ve Türkiye'den olgunlaşmamış granitler de yer aldı. Nar Salkım'da narların yuvarlak dokusunu granit, traverten ve mermerin spiral dizilişiyle kurdum.

Bazalt: volkanın koyu sesi

Bazalt, lavın yeryüzüne çıkıp hızla soğumasıyla oluşan koyu renkli, ince taneli bir volkanik taştır. Siyah ve antrasit tonları bir mozaikte zemini derinleştirmek, çizgileri belirginleştirmek ve açık renkleri öne çıkarmak için güçlü bir araçtır.

Başak Demeti'nde başakları koyu bir bazalt zeminin üzerine yerleştirdim. Oniks ve travertenin açık tonları bu karanlığın önünde ışığı topluyor. Başak Halkası'nda ise bazalt, kompozisyonu çevreleyen çemberi oluşturuyor.

Serpantin: yeşilin taşı

Serpantin, adını yılan derisini andıran desenlerinden alan, yeşilin pek çok tonunu taşıyan bir taştır. Koyu zeytin yeşilinden açık su yeşiline uzanan renkleri, doğayı anlatan eserlerde çok değerlidir.

Cennetin Hediyesi'ndeki serpantin Antakya'dan geliyor. Memleketimin toprağından bir parçanın, depremden kurtarılan bu eserin içinde yaşaması benim için ayrı bir anlam taşıyor.

Oniks: ışığı geçiren taş

Taş dünyasında oniks olarak bilinen taş çoğunlukla katman katman çökelmiş kalsitten oluşur. En dikkat çekici özelliği yarı saydam olmasıdır. İnce kesildiğinde ışığı içinden geçirir, bal ve kehribar tonlarıyla parlar. Cennetin Hediyesi'nde İtalya'dan gelen bal rengi oniksi kullandım. Sessiz Keder ve Masumiyet gibi eserlerimde de oniksin bu sıcak ışığı var.

Daha nadir renkler: lapis lazuli ve diğerleri

Bazı renkleri doğada bulmak daha zordur. Mavi bunların başında gelir. Derin mavisiyle lapis lazuli yüzyıllardır en değerli taşlardan biri sayılmış, öğütülerek ultramarin pigmenti yapılmıştır. Hera ve Serinyol'da maviyi lapis lazuliyle verdim. Gelincik I'de ise Hint yeşili ve Türk yeşili taşlarını, gelinciğin kırmızısı için Elazığ vişnesiyle bir araya getirdim.

Bir eserde taşlar nasıl buluşur?

Bir mozaikte taş seçimi yalnızca renk seçimi değildir. Her taşın sertliği, ışığı yansıtma biçimi ve kırıldığında aldığı şekil farklıdır. Yumuşak mermer ince ayrıntılara izin verirken, sert granit ve bazalt daha keskin, daha kararlı çizgiler kurar. Üç boyutlu mozaikte bu farklar daha da önem kazanır, çünkü taşlar yalnızca yan yana değil katman katman da dizilir ve her katman ışığı farklı yakalar.

Cennetin Hediyesi bunun en kapsamlı örneği. Yaklaşık 500.000 taştan oluşan bu eserde Muğla ve Denizli'nin sarı travertenleri, Afyon'un kahve traverteni ve mermeri, Hindistan'ın graniti, Antakya'nın serpantini, İtalya'nın bal rengi oniksi ve Antakya ile Selçuk'tan toplanan doğal zeytin çekirdekleri bir araya geldi. Farklı coğrafyalardan gelen bu taşlar tek bir zeytin ağacında buluştu.

Doğal taş neden zamana dayanır?

Doğal taş mozaiğin en büyük gücü dayanıklılığıdır. Boya solar, kağıt sararır ama taşın rengi taşın kendisidir. Bugün müzelerde hayranlıkla izlediğimiz iki bin yıllık taban mozaikleri bunun en açık kanıtı. Doğru hazırlanmış ve doğru korunan bir taş mozaik, nesiller boyu aynı renkleriyle yaşar.

Her eserimde hangi taşları kullandığımı Eserler sayfasında, eserin ayrıntılarında bulabilirsiniz. Taşın kazandığı üçüncü boyutu merak ediyorsanız Üç Boyutlu Mozaik Nedir? yazıma da göz atabilirsiniz.

•

7 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Başak Demeti mozaik eseri: koyu bazalt zemin üzerinde oniks ve traverten taşlarla örülmüş başaklar

Mozaik

Mozaikte Kullanılan Doğal Taşlar: Mermerden Serpantine Taşın Renkleri

Mozaiğe yakından bakan birinin aklına çoğu zaman ilk olarak şu soru gelir: Bu renkler boya mı? Benim eserlerimde cevap hayır. Kırmızı da, yeşil de, altın sarısı da taşın kendi rengidir. Doğa bu renkleri milyonlarca yıl boyunca yerin katmanlarında hazırlamış. Bana düşen, onları bulmak, kesmek ve doğru yere yerleştirmek.

Bu yazıda eserlerimde kullandığım doğal taşları, nasıl oluştuklarını ve bir mozaikte neden farklı davrandıklarını anlatıyorum.

Mozaik taşı nedir? Tessera ve doğal taş

Mozaiği oluşturan küçük parçalara tessera denir. Tessera cam, seramik ya da taştan olabilir. Bizans'ın ışıl ışıl duvar mozaiklerinde çoğunlukla renkli cam ve altın varaklı cam kullanılırken, Anadolu'nun Roma dönemi taban mozaiklerinde doğal taş öne çıkar. Ben de bu ikinci geleneğin izinden gidiyor, eserlerimde boyasız doğal taşla çalışıyorum.

Doğal taşın en büyük güzelliği, aynı türün bile iki parçasının birbirinin aynısı olmaması. Bir travertenin içindeki küçük boşluklar, bir mermerin damarları, granitin kristalleri eserin yüzeyine kendi karakterini katar.

Mermer: ışığı içine alan taş

Mermer, kireçtaşının yerin derinliklerinde ısı ve basınçla dönüşmesiyle oluşan bir taştır. Beyazdan siyaha, pembeden yeşile kadar çok geniş bir renk yelpazesi vardır. Görece yumuşak olduğu için kesilmesi ve şekillendirilmesi kolaydır, cilalandığında ise ışığı yüzeyinde tutar.

Türkiye mermer açısından çok zengin bir ülke. Afyon'un mermerleri ya da Elazığ'ın koyu kırmızı vişne mermeri eserlerimde yer bulan renkler arasında. Efes Yamaç Evleri - Aslan ve Boğa'da beyaz mermerle Elazığ vişnesini, antik bir sahneyi yeniden kurmak için bir araya getirdim.

Traverten: toprağın sıcak tonları

Traverten, kalsiyumca zengin termal suların bıraktığı tortuların zamanla katılaşmasıyla oluşur. Pamukkale'nin bembeyaz terasları bu oluşumun yaşayan bir örneğidir. Taşın içindeki küçük gözenekler, bir zamanlar orada akan suyun izleridir.

Krem, bej, sarı ve kahverengi tonlarıyla traverten eserlerimin en temel taşlarından biri. Cennetin Hediyesi'nde Muğla ve Denizli'den gelen sarı travertenleri ve Afyon'un kahve travertenini kullandım. Sarı Bereket'te ve başak eserlerimde tarlanın sıcak, altın renkli dokusunda da traverten var.

Granit: sertliğin ve kristalin taşı

Granit, magmanın yerin altında yavaş yavaş soğumasıyla oluşan bir kayaçtır. İçindeki kuvars, feldspat ve mika kristalleri ona benekli, parıltılı bir görünüm verir. Mermerden çok daha serttir. Kesmek emek ister ama aşınmaya karşı son derece dayanıklıdır.

Granitin benekli dokusu bir yüzeye canlılık katmak için çok elverişlidir. Cennetin Hediyesi'nde Hindistan'dan gelen granitin yanında Suriye ve Türkiye'den olgunlaşmamış granitler de yer aldı. Nar Salkım'da narların yuvarlak dokusunu granit, traverten ve mermerin spiral dizilişiyle kurdum.

Bazalt: volkanın koyu sesi

Bazalt, lavın yeryüzüne çıkıp hızla soğumasıyla oluşan koyu renkli, ince taneli bir volkanik taştır. Siyah ve antrasit tonları bir mozaikte zemini derinleştirmek, çizgileri belirginleştirmek ve açık renkleri öne çıkarmak için güçlü bir araçtır.

Başak Demeti'nde başakları koyu bir bazalt zeminin üzerine yerleştirdim. Oniks ve travertenin açık tonları bu karanlığın önünde ışığı topluyor. Başak Halkası'nda ise bazalt, kompozisyonu çevreleyen çemberi oluşturuyor.

Serpantin: yeşilin taşı

Serpantin, adını yılan derisini andıran desenlerinden alan, yeşilin pek çok tonunu taşıyan bir taştır. Koyu zeytin yeşilinden açık su yeşiline uzanan renkleri, doğayı anlatan eserlerde çok değerlidir.

Cennetin Hediyesi'ndeki serpantin Antakya'dan geliyor. Memleketimin toprağından bir parçanın, depremden kurtarılan bu eserin içinde yaşaması benim için ayrı bir anlam taşıyor.

Oniks: ışığı geçiren taş

Taş dünyasında oniks olarak bilinen taş çoğunlukla katman katman çökelmiş kalsitten oluşur. En dikkat çekici özelliği yarı saydam olmasıdır. İnce kesildiğinde ışığı içinden geçirir, bal ve kehribar tonlarıyla parlar. Cennetin Hediyesi'nde İtalya'dan gelen bal rengi oniksi kullandım. Sessiz Keder ve Masumiyet gibi eserlerimde de oniksin bu sıcak ışığı var.

Daha nadir renkler: lapis lazuli ve diğerleri

Bazı renkleri doğada bulmak daha zordur. Mavi bunların başında gelir. Derin mavisiyle lapis lazuli yüzyıllardır en değerli taşlardan biri sayılmış, öğütülerek ultramarin pigmenti yapılmıştır. Hera ve Serinyol'da maviyi lapis lazuliyle verdim. Gelincik I'de ise Hint yeşili ve Türk yeşili taşlarını, gelinciğin kırmızısı için Elazığ vişnesiyle bir araya getirdim.

Bir eserde taşlar nasıl buluşur?

Bir mozaikte taş seçimi yalnızca renk seçimi değildir. Her taşın sertliği, ışığı yansıtma biçimi ve kırıldığında aldığı şekil farklıdır. Yumuşak mermer ince ayrıntılara izin verirken, sert granit ve bazalt daha keskin, daha kararlı çizgiler kurar. Üç boyutlu mozaikte bu farklar daha da önem kazanır, çünkü taşlar yalnızca yan yana değil katman katman da dizilir ve her katman ışığı farklı yakalar.

Cennetin Hediyesi bunun en kapsamlı örneği. Yaklaşık 500.000 taştan oluşan bu eserde Muğla ve Denizli'nin sarı travertenleri, Afyon'un kahve traverteni ve mermeri, Hindistan'ın graniti, Antakya'nın serpantini, İtalya'nın bal rengi oniksi ve Antakya ile Selçuk'tan toplanan doğal zeytin çekirdekleri bir araya geldi. Farklı coğrafyalardan gelen bu taşlar tek bir zeytin ağacında buluştu.

Doğal taş neden zamana dayanır?

Doğal taş mozaiğin en büyük gücü dayanıklılığıdır. Boya solar, kağıt sararır ama taşın rengi taşın kendisidir. Bugün müzelerde hayranlıkla izlediğimiz iki bin yıllık taban mozaikleri bunun en açık kanıtı. Doğru hazırlanmış ve doğru korunan bir taş mozaik, nesiller boyu aynı renkleriyle yaşar.

Her eserimde hangi taşları kullandığımı Eserler sayfasında, eserin ayrıntılarında bulabilirsiniz. Taşın kazandığı üçüncü boyutu merak ediyorsanız Üç Boyutlu Mozaik Nedir? yazıma da göz atabilirsiniz.

•

7 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Efes Yamaç Evleri - Aslan ve Boğa mozaik eseri: örgü bordürlü çerçeve içinde boğaya saldıran aslan

Mozaik

Efes Yamaç Evleri Mozaikleri: Antik Bir Evin Tabanında Gezinti

Kuşadası'ndaki atölyemden Efes'e giden yol kısa, ama o yolun sonunda insanı iki bin yıl geriye götüren bir kapı var. Efes Yamaç Evleri mozaikleri, antik dünyada sıradan bir günün nasıl yaşandığını taşın diliyle anlatır. Tapınaklar tanrıları, tiyatrolar kalabalıkları anlatır. Yamaç Evleri ise bir ailenin sofrasını, misafir odasını, avlusuna düşen ışığı. Bu yazıda sizi o evlerin tabanında küçük bir gezintiye çıkarmak istiyorum.

Efes Yamaç Evleri nerede, nasıl bir yer?

Efes, bugün İzmir'in Selçuk ilçesi sınırlarında kalan, 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış büyük bir antik kenttir. Kentin en canlı caddelerinden Kuretler Caddesi boyunca yürürken, Hadrian Tapınağı'nın tam karşısında, Bülbüldağı'nın eteğine yaslanmış bir yapı topluluğu görürsünüz. Yamaç Evleri adını da buradan alır: evler, dağın eğimine kazılmış teraslar üzerine, basamak basamak inşa edilmiştir.

Bugün ziyaret edilen bölüm, arkeoloji literatüründe Yamaç Ev 2 olarak bilinen ada. Burada birden fazla konut birimi, bir mahallenin içindeki komşu evler gibi yan yana ve üst üste yükselir. Bazı evlerin zemin katı yüzlerce metrekareyi bulur. Odalar bir iç avlunun, yani peristilin çevresinde dizilir. Kentin kalbinde, en işlek caddeye bakan bu evlerin Efes'in varlıklı ailelerine ait olduğu düşünülür.

Bir mahallenin yükselişi ve sessizliği

Evlerin ilk izleri geç Hellenistik ve erken Roma dönemine, yani milattan önceki son yüzyıla kadar uzanır. Sonraki yüzyıllarda sahipleri evleri sürekli yenilemiş, odalar eklemiş, duvarları yeniden boyatmış, tabanlara yeni mozaikler döşetmiştir. Bir ev, sahibiyle birlikte büyür. Taşın üzerindeki bu katmanlar, aslında kuşakların izleridir.

Milattan sonra 3. yüzyılın ikinci yarısında bölgeyi sarsan depremler bu mahallenin kaderini değiştirdi. Evler büyük ölçüde yıkıldı, bazı bölümler bir süre daha atölye ya da başka amaçlarla kullanıldı, sonra toprağın altında kaldı. Toprak acımasız gibi görünse de aslında bir koruyucuydu. Duvar resimleri, mermer kaplamalar ve mozaikler yüzyıllar boyunca bu örtünün altında saklandı.

Sistemli kazılar 20. yüzyılın ikinci yarısında Avusturyalı arkeologlar tarafından yürütüldü. Kaynaklar kazıların başlangıç yılı konusunda farklı tarihler verse de çalışmaların 1960'lardan 1980'lere uzandığı bilinir. 1990'ların sonunda alanın üzeri büyük bir koruma çatısıyla örtüldü. Bugün ziyaretçiler yürüme yolları üzerinden, kazı ve restorasyonun sürdüğü odalara yukarıdan bakarak gezer.

Efes Yamaç Evleri mozaiklerinde neler var?

Yamaç Evleri'ne ilk kez giren birinin gözüne çarpan şey çeşitliliktir. Burada tek bir üslup yoktur, yüzyıllara yayılan bir zevkler koleksiyonu vardır.

Siyah beyaz geometrik tabanlar. Koridorlarda ve pek çok odada siyah ve beyaz taşlarla örülmüş geometrik desenler görürsünüz. Kareler, eşkenar dörtgenler, iç içe geçen çizgiler. Bu tabanlar gösterişli değildir ama bir evin ritmini kurar. İnsan bu desenlerin üzerinde yürürken bir müzik dinler gibi olur.

Figürlü mozaikler. Bazı odalarda tabanın ortası bir sahneye ayrılmıştır. Kaynaklarda bir denizci tanrı olan Triton'un tasvir edildiği bir taban mozaiğinden, bir eşiğin ortasındaki Medusa başından ve bir odayı süsleyen aslan figüründen söz edilir. Medusa, antik evlerde kötülüğü kapıda durduran bir koruyucu olarak sevilen bir yüzdü.

Cam mozaikler. Yamaç Evleri'nin en çok anılan eserlerinden biri, Dionysos ile Ariadne'yi gösteren cam mozaiktir. Kaynaklar bu eserin hangi odada yer aldığı konusunda farklı ayrıntılar verse de taşın yanında renkli camın da kullanıldığı bu tür mozaiklerin evin en özel köşelerine ayrıldığı açıktır. Cam, taşın veremediği parlaklığı verir. Mum ışığında bu yüzeylerin nasıl ışıldadığını düşünmek bile insanı heyecanlandırır.

Mozaiklerin yanında duvarlara da kulak vermek gerekir. Bazı odaların duvarları renkli mermer levhalarla kaplanmış, bazıları fresklerle süslenmiştir. Dokuz Musa'nın her birinin ayrı bir panoda durduğu bir oda, tiyatro sahnelerinin resmedildiği bir başka oda, kuşlar ve bahçe tasvirleri. Taban, duvar ve tavan birlikte düşünülmüş, ev bir bütün olarak süslenmiştir.

Bir ev sahibinin izinde

Yamaç Evleri'ni benim için en çok yaşatan şey, buranın bir isimle anılabilmesidir. Evlerden birinde bulunan bir yazıt, ikinci yüzyılda burada yaşamış Caius Flavius Furius Aptus adlı bir Efesliyi anar. Kaynaklara göre Aptus, kentin Dionysos kültüyle bağlantılı, saygın bir kişiydi. Evinin büyük salonunun duvarları mermerle kaplıydı ve bu salonda yerden ısıtma bulunduğu bilinir.

Bir mozaik sanatçısı için bu çok değerli bir bilgidir. Çünkü o tabanları döşeyen ustalar, belli bir ev sahibinin isteğiyle, onun zevkine, inancına, misafirlerine göstermek istediği yüze göre çalıştılar. Dionysos'un bu evlerde karşımıza çıkması bu yüzden tesadüf olmayabilir. Mozaik, sahibinin kim olduğunu anlatan sessiz bir kartvizittir.

Taşın ustaları: antik atölyeden bugünkü atölyeye

Yamaç Evleri'nde dolaşırken hep aynı soruyu düşünüyorum: bu tabanları kimler döşedi? Adlarını bilmiyoruz. Ama işlerini görüyoruz. Siyah beyaz bir bordürün köşeyi nasıl döndüğünü, bir yüzün gölgesinin nasıl birkaç renkle kurulduğunu, örgü desenin hiç kopmadan nasıl devam ettiğini görüyoruz.

Bu tekniklerin adları ve farkları üzerine daha önce Mozaik Sanatı Teknikleri Nelerdir? yazımda ayrıntılı olarak durmuştum. Efes'teki tabanlarda da iki ayrı dünyayı yan yana görürsünüz: geniş yüzeyleri ritimle dolduran geometrik desenler ve küçük parçalarla kurulan figürlü panolar. Aynı evin içinde iki farklı ölçek, iki farklı sabır.

Efes'ten esinlenen iki eserim

Efes, atölyemin hemen yanı başında olduğu için eserlerime de kendiliğinden karıştı. 2025 yılında bu esinden iki eser doğdu.

Efes Yamaç Evleri, Aslan ve Boğa (2025, 70 x 70 cm). Yamaç Evleri'nin antik mozaiklerinden ilham alan bir sahne: boğaya saldıran bir aslan. Örgü bordür ve çerçeve düzeninde antik geleneğe bağlı kaldım. Renkleri ise beyaz mermer, traverten, bazalt ve Elazığ vişnesiyle yeniden kurdum. Bazaltın koyuluğu ile Elazığ vişnesinin kızıllığı, sahnenin gerilimini taşıyor. Traverten ise antik tabanların o sıcak, toprak rengi zeminini hatırlatıyor.

Efes Artemisi (2025, 60 x 78 cm). Efes'in bereket tanrıçası Artemis'i koyu bir zemin üzerinde krem tonlu taşlarla çalıştım. Alttaki meander bordür, antik mozaik geleneğine bir selam. Bu eserde serpantin ve mermer kullandım. Serpantinin derin yeşili, tanrıçanın etrafında bir gece gibi duruyor.

Bu eserleri yaparken amacım antik bir mozaiği kopyalamak değildi. Yamaç Evleri'ndeki ustaların bıraktığı dili öğrenmek, sonra o dille bugün konuşmaktı.

Efes Yamaç Evleri'ni gezerken nelere bakmalı?

Efes'e yolu düşen herkese Yamaç Evleri için ayrıca vakit ayırmasını öneririm. Burası ayrı bir giriş gerektiren, kapalı bir bölümdür ve ziyaret koşulları zaman zaman değişebilir. Gitmeden önce güncel bilgiyi Müze Kart ve Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarından kontrol etmek iyi olur. Gezerken şunlara dikkat etmenizi isterim:

  • Tabanlarda bordürlerin köşeleri nasıl döndüğüne bakın. Bir ustanın hünerini en iyi köşeler anlatır.

  • Aynı odada farklı dönemlerden kalan onarımları arayın. Bazen bir desenin ortasında küçük bir değişiklik, yüzyıllar sonra yapılmış bir tamiri gösterir.

  • Taşların renklerine yakından bakın. Siyahın aslında tek bir siyah olmadığını, beyazın içinde krem ve gri tonlar saklandığını göreceksiniz.

  • Duvarları ve tabanı birlikte okuyun. Bir odanın hikayesi ancak bütün yüzeyleri birlikte görüldüğünde tamamlanır.

Türkiye'de mozaik görebileceğiniz başka duraklar için Türkiye Mozaik Müzeleri: Görülmesi Gereken 7 Durak yazıma göz atabilirsiniz. Efes'ten ilham alan eserlerimi ve diğer çalışmalarımı görmek isterseniz Eserler sayfam sizi bekliyor.

Taş sabırlıdır. Efes'te iki bin yıl bekledi ve hala anlatacakları var. Bize düşen, eğilip dinlemek.

•

6 dk okuma

Menel Hüzmeli'nin Efes Yamaç Evleri - Aslan ve Boğa mozaik eseri: örgü bordürlü çerçeve içinde boğaya saldıran aslan

Mozaik

Efes Yamaç Evleri Mozaikleri: Antik Bir Evin Tabanında Gezinti

Kuşadası'ndaki atölyemden Efes'e giden yol kısa, ama o yolun sonunda insanı iki bin yıl geriye götüren bir kapı var. Efes Yamaç Evleri mozaikleri, antik dünyada sıradan bir günün nasıl yaşandığını taşın diliyle anlatır. Tapınaklar tanrıları, tiyatrolar kalabalıkları anlatır. Yamaç Evleri ise bir ailenin sofrasını, misafir odasını, avlusuna düşen ışığı. Bu yazıda sizi o evlerin tabanında küçük bir gezintiye çıkarmak istiyorum.

Efes Yamaç Evleri nerede, nasıl bir yer?

Efes, bugün İzmir'in Selçuk ilçesi sınırlarında kalan, 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış büyük bir antik kenttir. Kentin en canlı caddelerinden Kuretler Caddesi boyunca yürürken, Hadrian Tapınağı'nın tam karşısında, Bülbüldağı'nın eteğine yaslanmış bir yapı topluluğu görürsünüz. Yamaç Evleri adını da buradan alır: evler, dağın eğimine kazılmış teraslar üzerine, basamak basamak inşa edilmiştir.

Bugün ziyaret edilen bölüm, arkeoloji literatüründe Yamaç Ev 2 olarak bilinen ada. Burada birden fazla konut birimi, bir mahallenin içindeki komşu evler gibi yan yana ve üst üste yükselir. Bazı evlerin zemin katı yüzlerce metrekareyi bulur. Odalar bir iç avlunun, yani peristilin çevresinde dizilir. Kentin kalbinde, en işlek caddeye bakan bu evlerin Efes'in varlıklı ailelerine ait olduğu düşünülür.

Bir mahallenin yükselişi ve sessizliği

Evlerin ilk izleri geç Hellenistik ve erken Roma dönemine, yani milattan önceki son yüzyıla kadar uzanır. Sonraki yüzyıllarda sahipleri evleri sürekli yenilemiş, odalar eklemiş, duvarları yeniden boyatmış, tabanlara yeni mozaikler döşetmiştir. Bir ev, sahibiyle birlikte büyür. Taşın üzerindeki bu katmanlar, aslında kuşakların izleridir.

Milattan sonra 3. yüzyılın ikinci yarısında bölgeyi sarsan depremler bu mahallenin kaderini değiştirdi. Evler büyük ölçüde yıkıldı, bazı bölümler bir süre daha atölye ya da başka amaçlarla kullanıldı, sonra toprağın altında kaldı. Toprak acımasız gibi görünse de aslında bir koruyucuydu. Duvar resimleri, mermer kaplamalar ve mozaikler yüzyıllar boyunca bu örtünün altında saklandı.

Sistemli kazılar 20. yüzyılın ikinci yarısında Avusturyalı arkeologlar tarafından yürütüldü. Kaynaklar kazıların başlangıç yılı konusunda farklı tarihler verse de çalışmaların 1960'lardan 1980'lere uzandığı bilinir. 1990'ların sonunda alanın üzeri büyük bir koruma çatısıyla örtüldü. Bugün ziyaretçiler yürüme yolları üzerinden, kazı ve restorasyonun sürdüğü odalara yukarıdan bakarak gezer.

Efes Yamaç Evleri mozaiklerinde neler var?

Yamaç Evleri'ne ilk kez giren birinin gözüne çarpan şey çeşitliliktir. Burada tek bir üslup yoktur, yüzyıllara yayılan bir zevkler koleksiyonu vardır.

Siyah beyaz geometrik tabanlar. Koridorlarda ve pek çok odada siyah ve beyaz taşlarla örülmüş geometrik desenler görürsünüz. Kareler, eşkenar dörtgenler, iç içe geçen çizgiler. Bu tabanlar gösterişli değildir ama bir evin ritmini kurar. İnsan bu desenlerin üzerinde yürürken bir müzik dinler gibi olur.

Figürlü mozaikler. Bazı odalarda tabanın ortası bir sahneye ayrılmıştır. Kaynaklarda bir denizci tanrı olan Triton'un tasvir edildiği bir taban mozaiğinden, bir eşiğin ortasındaki Medusa başından ve bir odayı süsleyen aslan figüründen söz edilir. Medusa, antik evlerde kötülüğü kapıda durduran bir koruyucu olarak sevilen bir yüzdü.

Cam mozaikler. Yamaç Evleri'nin en çok anılan eserlerinden biri, Dionysos ile Ariadne'yi gösteren cam mozaiktir. Kaynaklar bu eserin hangi odada yer aldığı konusunda farklı ayrıntılar verse de taşın yanında renkli camın da kullanıldığı bu tür mozaiklerin evin en özel köşelerine ayrıldığı açıktır. Cam, taşın veremediği parlaklığı verir. Mum ışığında bu yüzeylerin nasıl ışıldadığını düşünmek bile insanı heyecanlandırır.

Mozaiklerin yanında duvarlara da kulak vermek gerekir. Bazı odaların duvarları renkli mermer levhalarla kaplanmış, bazıları fresklerle süslenmiştir. Dokuz Musa'nın her birinin ayrı bir panoda durduğu bir oda, tiyatro sahnelerinin resmedildiği bir başka oda, kuşlar ve bahçe tasvirleri. Taban, duvar ve tavan birlikte düşünülmüş, ev bir bütün olarak süslenmiştir.

Bir ev sahibinin izinde

Yamaç Evleri'ni benim için en çok yaşatan şey, buranın bir isimle anılabilmesidir. Evlerden birinde bulunan bir yazıt, ikinci yüzyılda burada yaşamış Caius Flavius Furius Aptus adlı bir Efesliyi anar. Kaynaklara göre Aptus, kentin Dionysos kültüyle bağlantılı, saygın bir kişiydi. Evinin büyük salonunun duvarları mermerle kaplıydı ve bu salonda yerden ısıtma bulunduğu bilinir.

Bir mozaik sanatçısı için bu çok değerli bir bilgidir. Çünkü o tabanları döşeyen ustalar, belli bir ev sahibinin isteğiyle, onun zevkine, inancına, misafirlerine göstermek istediği yüze göre çalıştılar. Dionysos'un bu evlerde karşımıza çıkması bu yüzden tesadüf olmayabilir. Mozaik, sahibinin kim olduğunu anlatan sessiz bir kartvizittir.

Taşın ustaları: antik atölyeden bugünkü atölyeye

Yamaç Evleri'nde dolaşırken hep aynı soruyu düşünüyorum: bu tabanları kimler döşedi? Adlarını bilmiyoruz. Ama işlerini görüyoruz. Siyah beyaz bir bordürün köşeyi nasıl döndüğünü, bir yüzün gölgesinin nasıl birkaç renkle kurulduğunu, örgü desenin hiç kopmadan nasıl devam ettiğini görüyoruz.

Bu tekniklerin adları ve farkları üzerine daha önce Mozaik Sanatı Teknikleri Nelerdir? yazımda ayrıntılı olarak durmuştum. Efes'teki tabanlarda da iki ayrı dünyayı yan yana görürsünüz: geniş yüzeyleri ritimle dolduran geometrik desenler ve küçük parçalarla kurulan figürlü panolar. Aynı evin içinde iki farklı ölçek, iki farklı sabır.

Efes'ten esinlenen iki eserim

Efes, atölyemin hemen yanı başında olduğu için eserlerime de kendiliğinden karıştı. 2025 yılında bu esinden iki eser doğdu.

Efes Yamaç Evleri, Aslan ve Boğa (2025, 70 x 70 cm). Yamaç Evleri'nin antik mozaiklerinden ilham alan bir sahne: boğaya saldıran bir aslan. Örgü bordür ve çerçeve düzeninde antik geleneğe bağlı kaldım. Renkleri ise beyaz mermer, traverten, bazalt ve Elazığ vişnesiyle yeniden kurdum. Bazaltın koyuluğu ile Elazığ vişnesinin kızıllığı, sahnenin gerilimini taşıyor. Traverten ise antik tabanların o sıcak, toprak rengi zeminini hatırlatıyor.

Efes Artemisi (2025, 60 x 78 cm). Efes'in bereket tanrıçası Artemis'i koyu bir zemin üzerinde krem tonlu taşlarla çalıştım. Alttaki meander bordür, antik mozaik geleneğine bir selam. Bu eserde serpantin ve mermer kullandım. Serpantinin derin yeşili, tanrıçanın etrafında bir gece gibi duruyor.

Bu eserleri yaparken amacım antik bir mozaiği kopyalamak değildi. Yamaç Evleri'ndeki ustaların bıraktığı dili öğrenmek, sonra o dille bugün konuşmaktı.

Efes Yamaç Evleri'ni gezerken nelere bakmalı?

Efes'e yolu düşen herkese Yamaç Evleri için ayrıca vakit ayırmasını öneririm. Burası ayrı bir giriş gerektiren, kapalı bir bölümdür ve ziyaret koşulları zaman zaman değişebilir. Gitmeden önce güncel bilgiyi Müze Kart ve Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarından kontrol etmek iyi olur. Gezerken şunlara dikkat etmenizi isterim:

  • Tabanlarda bordürlerin köşeleri nasıl döndüğüne bakın. Bir ustanın hünerini en iyi köşeler anlatır.

  • Aynı odada farklı dönemlerden kalan onarımları arayın. Bazen bir desenin ortasında küçük bir değişiklik, yüzyıllar sonra yapılmış bir tamiri gösterir.

  • Taşların renklerine yakından bakın. Siyahın aslında tek bir siyah olmadığını, beyazın içinde krem ve gri tonlar saklandığını göreceksiniz.

  • Duvarları ve tabanı birlikte okuyun. Bir odanın hikayesi ancak bütün yüzeyleri birlikte görüldüğünde tamamlanır.

Türkiye'de mozaik görebileceğiniz başka duraklar için Türkiye Mozaik Müzeleri: Görülmesi Gereken 7 Durak yazıma göz atabilirsiniz. Efes'ten ilham alan eserlerimi ve diğer çalışmalarımı görmek isterseniz Eserler sayfam sizi bekliyor.

Taş sabırlıdır. Efes'te iki bin yıl bekledi ve hala anlatacakları var. Bize düşen, eğilip dinlemek.

•

6 dk okuma

Mozaik için kesilmiş doğal taş parçaları

Mozaik

Mozaik Nedir? Taşın Binlerce Yıllık Hikâyesi

Atölyemde elime aldığım her bir taş parçası, bana insanlığın ilk adımlarını ve toprağın kadim hafızasını fısıldar. Sanatıma sevdalanan dostların ve atölyemin kapısından içeri giren ziyaretçilerin bana en sık sorduğu o derin soruyla başlar yolculuğum:
Hakikatte mozaik nedir ve bu renkli taşlar bize ne anlatmak ister?

Latince "musivum opus" ifadesinden türeyen bu zanaat, doğanın farklı renk ve dokudaki parçalarının bir araya gelerek tek bir ruha kavuşmasıdır. Taşın sertliğinin insanın sabrıyla yumuşadığı, zamana meydan okuyan ve mekânı ahenkle dönüştüren bir görsel şiirdir mozaik sanatı.

Benim için mozaik, yalnızca taşları bir düzlem üzerine dizmek değil; toprağın ve zamanın katmanları arasında sessiz bir sohbete durmaktır. Ellerimle biçimlendirdiğim her küçük tessera, geçmişin derin izlerini bugünün ışığıyla buluşturan bir hafıza kırıntısı gibidir. Çocukluğumdan beri taşların kokusunu içime çekerek büyüdüm ve Antakya'nın o büyülü sokaklarında taşın dile geldiğine şahit oldum. Bu yüzden bir mozaik panosuna baktığımda, orada sadece renkli bir desen değil, yüzyıllar ötesinden bize ulaşan sıcak bir insan nefesi görürüm.

Taşın İlk Fısıltısı

İnsanlığın taşla kurduğu bu estetik bağın ilk ne zaman yeşerdiğini tam olarak bilmek elbette güçtür. Ancak arkeolojik bulgular, bizi Mezopotamya'nın sıcak ve cömert topraklarına, eski bir Sümer kenti olan Uruk yani Warka sarayının heybetli duvarlarına kadar götürür.

Antik Mezopotamya'dan figürlü kakma pano

MÖ yaklaşık 3100 yıllarına tarihlenen bu en erken örneklerde, pişmiş topraktan yapılmış küçük konik parçaların birleşimiyle büyüleyici yüzeyler oluşturulmuştur. Kırmızı, beyaz ve siyah renklerde planlanan bu pişmiş toprak koniler, birbiri ardına devam eden zikzaklar ve eşkenar dörtgen motifleriyle duvarlara ilk ritmini vermiştir.

Yolculuk sadece Mezopotamya ile sınırlı kalmaz; ezber bozan bir başka antik mozaik durağı ise Türkmenistan'daki Gonurtepe ören yeridir. MÖ 2500 ile 1500 yıllarına tarihlenen bu yerleşimde bulunan eserler, dönemin alışılmış mozaik tekniğinin çok ötesinde bir işçilik ve hayal gücü sunar. Kireç taşı ve fildişi gibi değerli malzemeler kullanılarak "opus sectile" tarzında şekillendirilen insan, yılan ve aslan motifleri mozaik tarihi açısından müthiş bir zenginliktir. Tessera adı verilen minik taşçıklarla örülen bu dikdörtgen kompozisyonlar, taşın sanatçının elinde nasıl bir anlatı aracına dönüştüğünün en somut kanıtıdır.

Çakıl Taşlarından Tessera Sanatına Köklü Yolculuk

Klasik mozaik literatürüne baktığımızda, uzunca bir dönem boyunca mozaiğin temel malzemesinin doğadan olduğu gibi toplanan çakıl taşları olduğu görülür. Anadolu ve Akdeniz coğrafyasında bu tekniğin en zarif örneklerine Tyrins, Gordion, Til-Barsip, Altıntepe ve Aslantaş ören yerlerinde rastlarız. Özellikle Gordion Megaron II yapısında yer alan döşeme, bilinen çakıl taşı mozaik örneklerinin en görkemlileri arasında kabul edilir.

MÖ 8. yüzyılın ortalarına tarihlenen bu özel döşeme, 1952 yılında Amerikalı arkeologlar tarafından ortaya çıkarıldığında mozaik tarihine dair bilinen tüm kabulleri kökten değiştirmiştir.

Zaman nehir gibi aktıkça çakıl taşlarıyla oluşturulan desenler yerini daha karmaşık mitolojik hikâyelere ve detaylı tasvirlere bırakmıştır. MÖ 5. yüzyılın sonlarına tarihlenen Olynthos mozaiklerinde, çakıl taşlarının ritmik dizilimiyle mitolojinin en büyüleyici sahneleri zeminlere resmedilmiştir. Thetis'in Akhilleus'a kutsal silahları getirmesi, Bellerophon'un canavar Khimeira'yı öldürmesi ve Dionysos'un zafer alayları bu zeminlerde ölümsüzleşmiştir. Çakıl taşlarının doğal formları bir süre sonra sanatçıların detay arayışını sınırlayınca taşın kesilerek biçimlendirilmesi fikri doğmuştur.

Olynthos'ta çakıl taşlarıyla döşenmiş antik mozaik zemin

Pella kentindeki mozaikler ise MÖ 3. yüzyıla gelindiğinde tekniğin nasıl geliştiğini net biçimde gözler önüne serer. Artık zeminler çok daha resimsel bir nitelik kazanmış, renk kullanımı çeşitlenmiş ve insan bedenleri gölgeli giysilerle derinleştirilmiştir. Doğal çakılların yetersiz kaldığı detaylarda tessera adı verilen kesme taşlar kullanılmaya başlanmış ve bu yenilik kısa sürede tüm Hellenistik dünyaya yayılmıştır. İşte bu dönüm noktası, mozaiğin bir zemin döşemesinden yüksek bir sanat dalına evrilmesinin en önemli adımı olmuştur.

Pella'da yerinde korunan antik mozaik zeminAslan avı sahnesinin işlendiği antik mozaik

Antakya'nın Taşlarında Yeşeren Anadolu Mozaik Ruhu

Doğup büyüdüğüm ve ruhumu besleyen Antakya, mozaik sanatının dünyadaki en büyük ve en görkemli merkezlerinden biri olmuştur. Roma döneminde kentin kalbi sayılan ve en büyük ticaret bölgelerinden biri olan Epifanya semti, mozaik ustalarının çekiç sesleriyle yankılanırdı.

Antakya'nın kadim topraklarında yontulan her taş, bana Roma'dan Bizans'a uzanan o derin mirasa saygı duymayı öğretti. Taşın sertliğine boyun eğmeden, onu incitmeden şekillendirmek benim için zamanla bir yaşam biçimine dönüştü. Yaşadığım topraklardan aldığım bu köklü ilham ve edindiğim derin tecrübeler, beni zamanla hakkımda merak edilen o özel sanat yolculuğuna sevk etti.

Antik mozaik ustaları nasıl ki o dönemin inançlarını ve yaşamını zeminlere kazıdıysa, ben de kendi duygularımı taşlara aktardım. Antakya'nın büyüleyici atmosferinde edindiğim bu birikim, taşın sadece iki boyutlu bir yüzey kaplaması olmadığını anlamamı sağladı. Kadim ustaların izinden giderken, taşın formunu zenginleştirmek ve ona yeni bir boyut katmak benim sanatımın ana ekseni hâline geldi.

Bin Yıllık Zincirin İçinde Bir Taş Sanatçısı

Bugün Efes Selçuk'taki atölyemde taşları elime aldığımda, Uruk'taki bir ustayla ya da Pella'daki bir mozaik sanatçısıyla aynı lisanı konuştuğumu hissederim. Onlar da binlerce yıl önce tıpkı benim gibi doğanın sunduğu renkli taşlara dokunuyor, ellerindeki çekiç ve örsle aynı heyecanı duyuyorlardı. Mozaik; zamandan, mekândan ve coğrafyadan bağımsız olarak insan ruhunu toprağa mühürleme çabasıdır. Ürettiğim her yapıtta ve şekillendirdiğim her parçada bu binlerce yıllık köklü zincirin mütevazı bir halkası olmaktan gurur duyuyorum.

Geçmişten geleceğe uzanan bu meşakkatli yolda, taşın hafızasını korumak ve onu genç kuşaklara aktarmak benim en büyük sorumluluğumdur. Bir mozaik panosuna dokunduğunuzda, aslında dünyanın milyonlarca yıllık jeolojik geçmişine ve insanoğlunun binlerce yıllık estetik arayışına dokunmuş olursunuz. Taş yontuldukça insan dinginleşir, parçalar sabırla bir araya geldikçe insan ruhu bütünlenir. Ben de taşla olan bu kadim sohbetimi sürdürerek, geçmişin nefesini ürettiğim eserlerim vasıtasıyla yarınlara taşımaya devam ediyorum.

•

5 dk okuma

Mozaik için kesilmiş doğal taş parçaları

Mozaik

Mozaik Nedir? Taşın Binlerce Yıllık Hikâyesi

Atölyemde elime aldığım her bir taş parçası, bana insanlığın ilk adımlarını ve toprağın kadim hafızasını fısıldar. Sanatıma sevdalanan dostların ve atölyemin kapısından içeri giren ziyaretçilerin bana en sık sorduğu o derin soruyla başlar yolculuğum:
Hakikatte mozaik nedir ve bu renkli taşlar bize ne anlatmak ister?

Latince "musivum opus" ifadesinden türeyen bu zanaat, doğanın farklı renk ve dokudaki parçalarının bir araya gelerek tek bir ruha kavuşmasıdır. Taşın sertliğinin insanın sabrıyla yumuşadığı, zamana meydan okuyan ve mekânı ahenkle dönüştüren bir görsel şiirdir mozaik sanatı.

Benim için mozaik, yalnızca taşları bir düzlem üzerine dizmek değil; toprağın ve zamanın katmanları arasında sessiz bir sohbete durmaktır. Ellerimle biçimlendirdiğim her küçük tessera, geçmişin derin izlerini bugünün ışığıyla buluşturan bir hafıza kırıntısı gibidir. Çocukluğumdan beri taşların kokusunu içime çekerek büyüdüm ve Antakya'nın o büyülü sokaklarında taşın dile geldiğine şahit oldum. Bu yüzden bir mozaik panosuna baktığımda, orada sadece renkli bir desen değil, yüzyıllar ötesinden bize ulaşan sıcak bir insan nefesi görürüm.

Taşın İlk Fısıltısı

İnsanlığın taşla kurduğu bu estetik bağın ilk ne zaman yeşerdiğini tam olarak bilmek elbette güçtür. Ancak arkeolojik bulgular, bizi Mezopotamya'nın sıcak ve cömert topraklarına, eski bir Sümer kenti olan Uruk yani Warka sarayının heybetli duvarlarına kadar götürür.

Antik Mezopotamya'dan figürlü kakma pano

MÖ yaklaşık 3100 yıllarına tarihlenen bu en erken örneklerde, pişmiş topraktan yapılmış küçük konik parçaların birleşimiyle büyüleyici yüzeyler oluşturulmuştur. Kırmızı, beyaz ve siyah renklerde planlanan bu pişmiş toprak koniler, birbiri ardına devam eden zikzaklar ve eşkenar dörtgen motifleriyle duvarlara ilk ritmini vermiştir.

Yolculuk sadece Mezopotamya ile sınırlı kalmaz; ezber bozan bir başka antik mozaik durağı ise Türkmenistan'daki Gonurtepe ören yeridir. MÖ 2500 ile 1500 yıllarına tarihlenen bu yerleşimde bulunan eserler, dönemin alışılmış mozaik tekniğinin çok ötesinde bir işçilik ve hayal gücü sunar. Kireç taşı ve fildişi gibi değerli malzemeler kullanılarak "opus sectile" tarzında şekillendirilen insan, yılan ve aslan motifleri mozaik tarihi açısından müthiş bir zenginliktir. Tessera adı verilen minik taşçıklarla örülen bu dikdörtgen kompozisyonlar, taşın sanatçının elinde nasıl bir anlatı aracına dönüştüğünün en somut kanıtıdır.

Çakıl Taşlarından Tessera Sanatına Köklü Yolculuk

Klasik mozaik literatürüne baktığımızda, uzunca bir dönem boyunca mozaiğin temel malzemesinin doğadan olduğu gibi toplanan çakıl taşları olduğu görülür. Anadolu ve Akdeniz coğrafyasında bu tekniğin en zarif örneklerine Tyrins, Gordion, Til-Barsip, Altıntepe ve Aslantaş ören yerlerinde rastlarız. Özellikle Gordion Megaron II yapısında yer alan döşeme, bilinen çakıl taşı mozaik örneklerinin en görkemlileri arasında kabul edilir.

MÖ 8. yüzyılın ortalarına tarihlenen bu özel döşeme, 1952 yılında Amerikalı arkeologlar tarafından ortaya çıkarıldığında mozaik tarihine dair bilinen tüm kabulleri kökten değiştirmiştir.

Zaman nehir gibi aktıkça çakıl taşlarıyla oluşturulan desenler yerini daha karmaşık mitolojik hikâyelere ve detaylı tasvirlere bırakmıştır. MÖ 5. yüzyılın sonlarına tarihlenen Olynthos mozaiklerinde, çakıl taşlarının ritmik dizilimiyle mitolojinin en büyüleyici sahneleri zeminlere resmedilmiştir. Thetis'in Akhilleus'a kutsal silahları getirmesi, Bellerophon'un canavar Khimeira'yı öldürmesi ve Dionysos'un zafer alayları bu zeminlerde ölümsüzleşmiştir. Çakıl taşlarının doğal formları bir süre sonra sanatçıların detay arayışını sınırlayınca taşın kesilerek biçimlendirilmesi fikri doğmuştur.

Olynthos'ta çakıl taşlarıyla döşenmiş antik mozaik zemin

Pella kentindeki mozaikler ise MÖ 3. yüzyıla gelindiğinde tekniğin nasıl geliştiğini net biçimde gözler önüne serer. Artık zeminler çok daha resimsel bir nitelik kazanmış, renk kullanımı çeşitlenmiş ve insan bedenleri gölgeli giysilerle derinleştirilmiştir. Doğal çakılların yetersiz kaldığı detaylarda tessera adı verilen kesme taşlar kullanılmaya başlanmış ve bu yenilik kısa sürede tüm Hellenistik dünyaya yayılmıştır. İşte bu dönüm noktası, mozaiğin bir zemin döşemesinden yüksek bir sanat dalına evrilmesinin en önemli adımı olmuştur.

Pella'da yerinde korunan antik mozaik zeminAslan avı sahnesinin işlendiği antik mozaik

Antakya'nın Taşlarında Yeşeren Anadolu Mozaik Ruhu

Doğup büyüdüğüm ve ruhumu besleyen Antakya, mozaik sanatının dünyadaki en büyük ve en görkemli merkezlerinden biri olmuştur. Roma döneminde kentin kalbi sayılan ve en büyük ticaret bölgelerinden biri olan Epifanya semti, mozaik ustalarının çekiç sesleriyle yankılanırdı.

Antakya'nın kadim topraklarında yontulan her taş, bana Roma'dan Bizans'a uzanan o derin mirasa saygı duymayı öğretti. Taşın sertliğine boyun eğmeden, onu incitmeden şekillendirmek benim için zamanla bir yaşam biçimine dönüştü. Yaşadığım topraklardan aldığım bu köklü ilham ve edindiğim derin tecrübeler, beni zamanla hakkımda merak edilen o özel sanat yolculuğuna sevk etti.

Antik mozaik ustaları nasıl ki o dönemin inançlarını ve yaşamını zeminlere kazıdıysa, ben de kendi duygularımı taşlara aktardım. Antakya'nın büyüleyici atmosferinde edindiğim bu birikim, taşın sadece iki boyutlu bir yüzey kaplaması olmadığını anlamamı sağladı. Kadim ustaların izinden giderken, taşın formunu zenginleştirmek ve ona yeni bir boyut katmak benim sanatımın ana ekseni hâline geldi.

Bin Yıllık Zincirin İçinde Bir Taş Sanatçısı

Bugün Efes Selçuk'taki atölyemde taşları elime aldığımda, Uruk'taki bir ustayla ya da Pella'daki bir mozaik sanatçısıyla aynı lisanı konuştuğumu hissederim. Onlar da binlerce yıl önce tıpkı benim gibi doğanın sunduğu renkli taşlara dokunuyor, ellerindeki çekiç ve örsle aynı heyecanı duyuyorlardı. Mozaik; zamandan, mekândan ve coğrafyadan bağımsız olarak insan ruhunu toprağa mühürleme çabasıdır. Ürettiğim her yapıtta ve şekillendirdiğim her parçada bu binlerce yıllık köklü zincirin mütevazı bir halkası olmaktan gurur duyuyorum.

Geçmişten geleceğe uzanan bu meşakkatli yolda, taşın hafızasını korumak ve onu genç kuşaklara aktarmak benim en büyük sorumluluğumdur. Bir mozaik panosuna dokunduğunuzda, aslında dünyanın milyonlarca yıllık jeolojik geçmişine ve insanoğlunun binlerce yıllık estetik arayışına dokunmuş olursunuz. Taş yontuldukça insan dinginleşir, parçalar sabırla bir araya geldikçe insan ruhu bütünlenir. Ben de taşla olan bu kadim sohbetimi sürdürerek, geçmişin nefesini ürettiğim eserlerim vasıtasıyla yarınlara taşımaya devam ediyorum.

•

5 dk okuma

Üç boyutlu zeytin ağacı mozaikleri ve doğal taş parçaları

Mozaik

Üç Boyutlu Mozaik Nedir? Taşın Kazandığı Üçüncü Boyut

Ellerimin arasında duran sert bir taş parçasının bana fısıldadığı ilk şey, onun tek bir düzleme hapsedilemeyecek kadar canlı ve mağrur olduğudur. Yıllarca geleneksel tekniklerle duvarlara ve zeminlere işlediğim taşlar, bir süre sonra benden kendi hacimlerini, kendi gölgelerini ve özgürlüklerini talep etmeye başladı. İşte bu arayışın ve taşın sesine kulak vermenin sonunda doğan ve Türkiye'de bir ilke imza atarak geliştirdiğim üç boyutlu mozaik tekniği, taşın iki boyutlu kalıpları kırıp mekânda heykelsi bir form kazanmasıdır.

Geleneksel anlayışta mozaik, kesilen tesseraların düz bir zemin üzerine dizilmesiyle oluşturulan iki boyutlu bir resim yüzeyinden ibarettir. Oysa benim ellerimde biçimlenen 3 boyutlu mozaik, taşın sadece rengiyle değil; yüksekliği, girintisi, çıkıntısı ve ışıkla kurduğu derin bağ ile var olur. Bu teknik, taşın katman katman yükselerek izleyiciye doğru adım atması, adeta toprağın içinden fışkıran canlı bir uzuv gibi nefes almasıdır.

Antakya'nın rengârenk sokaklarında taşla tanışmam, sanatımdaki bu dönüşümün de temellerini attı. Antakya'nın kadim Epifanya semtindeki atölyemde geçirdiğim yıllar boyunca, geleneksel mozaiği çağdaş formlarla harmanlayarak taşı üçüncü boyuta taşımanın hayalini kurdum.

Yüzeyden Hacme Uzanan Yol ve Üç Boyutlu Mozaik

Taşı iki boyutlu bir düzlemden çıkarıp heykelsi bir derinliğe kavuşturmak, sadece basit bir teknik değişim değil; aynı zamanda taşla kurulan felsefi ilişkinin de dönüşümüdür. İki boyutlu çalışırken taşı bir tuvalin üzerindeki boya damlası gibi düşünürsünüz; yüzey düzdür ve anlatım yalnızca renklerin yan yana gelmesiyle sağlanır. Ancak üç boyutlu mozaik üretirken, taşın kendi kütlesini, dokusunu ve hacmini yapıtın ana unsuru hâline getirmeniz gerekir.

Bu sanatsal dönüşümün temelinde, her bir doğal taşın özgün yapısına hürmet etmek ve onun ışık altında nasıl davranacağını öngörmek yatar. Taşları kesip yontarken sadece ön yüzeylerini değil, yan profillerini ve arkada bırakacakları gölgeleri de hassasiyetle hesaplamak durumundasınız. Bir mozaik sanatçısı olarak bu teknikte çalışırken, yüzeyin her milimetresinde farklı bir derinlik algısı kurmak ve izleyicinin esere baktığı açıya göre değişen canlı bir deneyim yaratmak en büyük gayemdir.

Geleneksel zanaatı çağdaş sanatın yenilikçi ruhuyla buluşturma çabam, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" unvanı ile de taçlandı. Kadim teknikleri iyi bilmeden modern biçimleri inşa edemezsiniz; bu yüzden geçmişin mirası benim üç boyutlu formlarımdaki en güçlü temeldir.

Kat Kat Yontulan Taşlar ve Sabrın Mimarisi

Üç boyutlu bir eser ortaya koymak, muazzam bir sabır ve son derece hassas bir işçilik gerektiren meşakkatli bir yolculuktur. Doğadan toplanan veya özel olarak seçilen doğal taşlar, geleneksel yöntemlerde olduğu gibi sadece küçük tessera parçalarına bölünmez. Her bir taş, formun gerektirdiği açı, eğim ve yüksekliğe göre elimdeki kerpeten vasıtasıyla adeta bir heykeltıraş titizliğiyle yontulur.

Yontulan taşlar, hazırlanan özel altyapı ve konstrüksiyon üzerine kat kat dizilir ve eserin üç boyutlu formu adım adım inşa edilir. Taşların birbirine kilitlenmesi, ağırlık merkezlerinin doğru hesaplanması ve malzemenin zamana direnmesinin sağlanması, bu tekniğin en çok uzmanlık isteyen aşamalarıdır. Milimetrelik bir açı hatası bile formun dengesini bozabileceğinden, günlerce hatta aylarca süren kesintisiz bir odaklanma şarttır.

Bu teknik süreçte boya veya yapay renklendiriciler asla kullanılmaz; taşın doğası neyse eser de o renkle ışıldar. Doğanın binlerce yılda büyüttüğü ve renklendirdiği taşlar, benim ellerimde yontularak sabrın ve emeğin mimarisine dönüşür. Atölyemdeki bu zorlu ama şifalı sürecin ardından tamamlanan eserlerim, taşın sertliğine rağmen ne kadar esnek ve canlı bir anlatıma kavuşabileceğinin en somut kanıtıdır.

Geleneksel Tekniğin Heykelsi Formlarla Buluşması

Geleneksel mozaik sanatı, antik çağlardan bu yana zemin ve duvar kaplaması olarak mimarinin ayrılmaz ve görkemli bir parçası olmuştur. Ancak benim benimsediğim çağdaş mozaik sanatı anlayışı, bu kadim mirası korurken onu duvarların sınırlayıcı yüzeylerinden kurtarmayı hedefler. Böylece mozaik, sadece bir yapının kaplaması olmaktan çıkarak, mekânın ortasında kendi başına ayakta durabilen heykelsi bir kimlik kazanır.

Bu heykelsi dönüşüm, otellerden özel mimari projelere, restoranlardan spa alanlarına kadar pek çok çağdaş mekânda taşın yeniden yorumlanmasına imkân sağlar. Eserlerimin Avrupa ve Orta Doğu'daki koleksiyonerlere ulaşması, İstanbul, İzmir, Mersin, Ankara, Riyad, Dubai ve Katar gibi pek çok farklı şehirde sergilenmesi bu dilin evrenselliğini gösterir. İster kişisel bir sergide ister mimari bir projede yer alsın, 3D mozaik anlayışı bulunduğu mekâna kendi ruhunu ve derinliğini katar.

Geleneksel mozaik ustalarının yüzyıllar boyunca zeminlere işlediği sabır, benim ellerimde mekânı kaplayan üç boyutlu hacimlere evrilir. Doğal taşların kendine has dokusu, heykelsi formlarla birleştiğinde izleyiciyi sadece görsel bir seyirle sınırlamaz; onu taşın dokusuyla temasa çağırır. Bu buluşma, kadim geçmişle modern geleceğin aynı taşta kucaklaşmasıdır.

Taşın İçindeki Derinlik ve Işığın Oyunu

Üç boyutlu formların en büyüleyici yanı, ışık ve gölgenin taşlar üzerinde gün boyunca oynadığı o bitimsiz ve ahenkli dansıdır. Düz bir mozaik panoda ışık sadece yüzeyi aydınlatırken, üç boyutlu yapıda taşların girintileri derin gölgeler oluşturur, çıkıntıları ise ışığı yakalayarak parıldar. Güneşin veya yapay ışığın açısı değiştikçe, eserin sunduğu his, renk tonları ve anlatım da baştan sona başkalaşır.

Bu tekniğin benim hayatımdaki en olgun ve heybetli örneğini, yaklaşık 500 bin doğal taşın tek tek işlenmesiyle ortaya çıkan başyapıtım Cennetin Hediyesi oluşturur. Üç boyutlu zeytin ağacı olarak şekillenen bu eserdeki her bir yaprak ve dal, taşın kazandığı bu üçüncü boyut sayesinde adeta rüzgârda salınacakmış gibi canlı durur. Depremin ardından enkaz altından kurtarılarak bugün Efes Selçuk'ta nefes alan bu yapıt, taşın kazandığı hacmin ve umudun simgesidir.

İşte üç boyutlu mozaik, toprağın ve taşın kadim geçmişini modern bir heykelsi dille geleceğe taşıma gayretimdir. Bugün Ege'deki atölyemde üretmeye ve öğrenciler yetiştirmeye devam ederken, taşın sınırlarını her gün biraz daha öteye taşımak benim yaşam amacımdır. Bu meşakkatli ama bir o kadar şifalı yolculukta, taşların fısıltısını hacme dönüştürmeye ve bu benzersiz teknikle toprağa yeniden nefes vermeye devam edeceğim.

•

5 dk okuma

Üç boyutlu zeytin ağacı mozaikleri ve doğal taş parçaları

Mozaik

Üç Boyutlu Mozaik Nedir? Taşın Kazandığı Üçüncü Boyut

Ellerimin arasında duran sert bir taş parçasının bana fısıldadığı ilk şey, onun tek bir düzleme hapsedilemeyecek kadar canlı ve mağrur olduğudur. Yıllarca geleneksel tekniklerle duvarlara ve zeminlere işlediğim taşlar, bir süre sonra benden kendi hacimlerini, kendi gölgelerini ve özgürlüklerini talep etmeye başladı. İşte bu arayışın ve taşın sesine kulak vermenin sonunda doğan ve Türkiye'de bir ilke imza atarak geliştirdiğim üç boyutlu mozaik tekniği, taşın iki boyutlu kalıpları kırıp mekânda heykelsi bir form kazanmasıdır.

Geleneksel anlayışta mozaik, kesilen tesseraların düz bir zemin üzerine dizilmesiyle oluşturulan iki boyutlu bir resim yüzeyinden ibarettir. Oysa benim ellerimde biçimlenen 3 boyutlu mozaik, taşın sadece rengiyle değil; yüksekliği, girintisi, çıkıntısı ve ışıkla kurduğu derin bağ ile var olur. Bu teknik, taşın katman katman yükselerek izleyiciye doğru adım atması, adeta toprağın içinden fışkıran canlı bir uzuv gibi nefes almasıdır.

Antakya'nın rengârenk sokaklarında taşla tanışmam, sanatımdaki bu dönüşümün de temellerini attı. Antakya'nın kadim Epifanya semtindeki atölyemde geçirdiğim yıllar boyunca, geleneksel mozaiği çağdaş formlarla harmanlayarak taşı üçüncü boyuta taşımanın hayalini kurdum.

Yüzeyden Hacme Uzanan Yol ve Üç Boyutlu Mozaik

Taşı iki boyutlu bir düzlemden çıkarıp heykelsi bir derinliğe kavuşturmak, sadece basit bir teknik değişim değil; aynı zamanda taşla kurulan felsefi ilişkinin de dönüşümüdür. İki boyutlu çalışırken taşı bir tuvalin üzerindeki boya damlası gibi düşünürsünüz; yüzey düzdür ve anlatım yalnızca renklerin yan yana gelmesiyle sağlanır. Ancak üç boyutlu mozaik üretirken, taşın kendi kütlesini, dokusunu ve hacmini yapıtın ana unsuru hâline getirmeniz gerekir.

Bu sanatsal dönüşümün temelinde, her bir doğal taşın özgün yapısına hürmet etmek ve onun ışık altında nasıl davranacağını öngörmek yatar. Taşları kesip yontarken sadece ön yüzeylerini değil, yan profillerini ve arkada bırakacakları gölgeleri de hassasiyetle hesaplamak durumundasınız. Bir mozaik sanatçısı olarak bu teknikte çalışırken, yüzeyin her milimetresinde farklı bir derinlik algısı kurmak ve izleyicinin esere baktığı açıya göre değişen canlı bir deneyim yaratmak en büyük gayemdir.

Geleneksel zanaatı çağdaş sanatın yenilikçi ruhuyla buluşturma çabam, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" unvanı ile de taçlandı. Kadim teknikleri iyi bilmeden modern biçimleri inşa edemezsiniz; bu yüzden geçmişin mirası benim üç boyutlu formlarımdaki en güçlü temeldir.

Kat Kat Yontulan Taşlar ve Sabrın Mimarisi

Üç boyutlu bir eser ortaya koymak, muazzam bir sabır ve son derece hassas bir işçilik gerektiren meşakkatli bir yolculuktur. Doğadan toplanan veya özel olarak seçilen doğal taşlar, geleneksel yöntemlerde olduğu gibi sadece küçük tessera parçalarına bölünmez. Her bir taş, formun gerektirdiği açı, eğim ve yüksekliğe göre elimdeki kerpeten vasıtasıyla adeta bir heykeltıraş titizliğiyle yontulur.

Yontulan taşlar, hazırlanan özel altyapı ve konstrüksiyon üzerine kat kat dizilir ve eserin üç boyutlu formu adım adım inşa edilir. Taşların birbirine kilitlenmesi, ağırlık merkezlerinin doğru hesaplanması ve malzemenin zamana direnmesinin sağlanması, bu tekniğin en çok uzmanlık isteyen aşamalarıdır. Milimetrelik bir açı hatası bile formun dengesini bozabileceğinden, günlerce hatta aylarca süren kesintisiz bir odaklanma şarttır.

Bu teknik süreçte boya veya yapay renklendiriciler asla kullanılmaz; taşın doğası neyse eser de o renkle ışıldar. Doğanın binlerce yılda büyüttüğü ve renklendirdiği taşlar, benim ellerimde yontularak sabrın ve emeğin mimarisine dönüşür. Atölyemdeki bu zorlu ama şifalı sürecin ardından tamamlanan eserlerim, taşın sertliğine rağmen ne kadar esnek ve canlı bir anlatıma kavuşabileceğinin en somut kanıtıdır.

Geleneksel Tekniğin Heykelsi Formlarla Buluşması

Geleneksel mozaik sanatı, antik çağlardan bu yana zemin ve duvar kaplaması olarak mimarinin ayrılmaz ve görkemli bir parçası olmuştur. Ancak benim benimsediğim çağdaş mozaik sanatı anlayışı, bu kadim mirası korurken onu duvarların sınırlayıcı yüzeylerinden kurtarmayı hedefler. Böylece mozaik, sadece bir yapının kaplaması olmaktan çıkarak, mekânın ortasında kendi başına ayakta durabilen heykelsi bir kimlik kazanır.

Bu heykelsi dönüşüm, otellerden özel mimari projelere, restoranlardan spa alanlarına kadar pek çok çağdaş mekânda taşın yeniden yorumlanmasına imkân sağlar. Eserlerimin Avrupa ve Orta Doğu'daki koleksiyonerlere ulaşması, İstanbul, İzmir, Mersin, Ankara, Riyad, Dubai ve Katar gibi pek çok farklı şehirde sergilenmesi bu dilin evrenselliğini gösterir. İster kişisel bir sergide ister mimari bir projede yer alsın, 3D mozaik anlayışı bulunduğu mekâna kendi ruhunu ve derinliğini katar.

Geleneksel mozaik ustalarının yüzyıllar boyunca zeminlere işlediği sabır, benim ellerimde mekânı kaplayan üç boyutlu hacimlere evrilir. Doğal taşların kendine has dokusu, heykelsi formlarla birleştiğinde izleyiciyi sadece görsel bir seyirle sınırlamaz; onu taşın dokusuyla temasa çağırır. Bu buluşma, kadim geçmişle modern geleceğin aynı taşta kucaklaşmasıdır.

Taşın İçindeki Derinlik ve Işığın Oyunu

Üç boyutlu formların en büyüleyici yanı, ışık ve gölgenin taşlar üzerinde gün boyunca oynadığı o bitimsiz ve ahenkli dansıdır. Düz bir mozaik panoda ışık sadece yüzeyi aydınlatırken, üç boyutlu yapıda taşların girintileri derin gölgeler oluşturur, çıkıntıları ise ışığı yakalayarak parıldar. Güneşin veya yapay ışığın açısı değiştikçe, eserin sunduğu his, renk tonları ve anlatım da baştan sona başkalaşır.

Bu tekniğin benim hayatımdaki en olgun ve heybetli örneğini, yaklaşık 500 bin doğal taşın tek tek işlenmesiyle ortaya çıkan başyapıtım Cennetin Hediyesi oluşturur. Üç boyutlu zeytin ağacı olarak şekillenen bu eserdeki her bir yaprak ve dal, taşın kazandığı bu üçüncü boyut sayesinde adeta rüzgârda salınacakmış gibi canlı durur. Depremin ardından enkaz altından kurtarılarak bugün Efes Selçuk'ta nefes alan bu yapıt, taşın kazandığı hacmin ve umudun simgesidir.

İşte üç boyutlu mozaik, toprağın ve taşın kadim geçmişini modern bir heykelsi dille geleceğe taşıma gayretimdir. Bugün Ege'deki atölyemde üretmeye ve öğrenciler yetiştirmeye devam ederken, taşın sınırlarını her gün biraz daha öteye taşımak benim yaşam amacımdır. Bu meşakkatli ama bir o kadar şifalı yolculukta, taşların fısıltısını hacme dönüştürmeye ve bu benzersiz teknikle toprağa yeniden nefes vermeye devam edeceğim.

•

5 dk okuma

Eskiz, mozaik kerpeteni ve taşlarla hazırlanan zeytin ağacı mozaiği

Mozaik

Mozaik Sanatı Teknikleri Nelerdir?

Eski medeniyetlerin keşfettiği ve günümüze kadar taşıdığı sanat dallarından biri olan mozaik, gelişmeye müsait bir sanattır. Bu nedenle farklı mozaik yapım teknikleri geliştirilmiştir. Elde bulunan mozaik taşlarının boyutuna ve çeşidine göre farklılık gösteren mozaik desenleri, eski dönemlerde daha çok geometrik şekilleri barındırırken, günümüzde insan ve hayvan figürlerinin bulunduğu çeşitlerine rastlanmaktadır.

Mozaik kerpeteniyle taş kesimi

Mozaik sanatı teknikleri şunlardır:

Opus Tessellatum

Yaklaşık eşit boyutta, kesilmiş küçük kare taşlarla (tessera) yapılan bir mozaik tekniğidir. Geniş zemin ve döşemelerde en yaygın kullanılan tekniktir.

Opus Vermiculatum (Solucan Deseni)

Bu teknikte çok küçük tesseralar, figürün dış hattını izleyen sıralar halinde dizilir. İnce ayrıntılı figür panolarında kullanılan tekniğin adı, Latince “solucan/kurtçuk izi” anlamına gelen kelimeden gelir.

Opus Regulatum (Izgara Deseni)

Mozaik sanatının en sade yöntemlerindendir. Aynı boyutlardaki tesseraların düz sıralar halinde bir araya gelmesi sonucu, bir ızgara deseni oluşmaktadır.

Opus Palladianum (Paladyen Deseni)

Kullanılan taşlar gelişigüzel şekillerde olur. Düzensiz biçimli, kırık mermer ve taş parçaları kullanılarak yapılan bir döşeme tekniğidir.

File üzerinde hazırlanan zeytin dalı motifli mozaik çalışması

Floransa Mozaiği (Opus Florentinum / pietra dura)

Bu teknik Rönesans döneminde Floransa'da gelişmiştir. İnce kesilmiş renkli sert ve yarı değerli taşların birbirine tam oturtulmasıyla yapılan bir kakma tekniğidir.

Klasik Uygulama: Vermiculatum ve Tessellatum Birlikte

Vermiculatum ve Tessellatum tekniklerinin birleştiği bu uygulamada figür Vermiculatum ile, arka plan Tessellatum ile işlenir.

•

1 dk okuma

Eskiz, mozaik kerpeteni ve taşlarla hazırlanan zeytin ağacı mozaiği

Mozaik

Mozaik Sanatı Teknikleri Nelerdir?

Eski medeniyetlerin keşfettiği ve günümüze kadar taşıdığı sanat dallarından biri olan mozaik, gelişmeye müsait bir sanattır. Bu nedenle farklı mozaik yapım teknikleri geliştirilmiştir. Elde bulunan mozaik taşlarının boyutuna ve çeşidine göre farklılık gösteren mozaik desenleri, eski dönemlerde daha çok geometrik şekilleri barındırırken, günümüzde insan ve hayvan figürlerinin bulunduğu çeşitlerine rastlanmaktadır.

Mozaik kerpeteniyle taş kesimi

Mozaik sanatı teknikleri şunlardır:

Opus Tessellatum

Yaklaşık eşit boyutta, kesilmiş küçük kare taşlarla (tessera) yapılan bir mozaik tekniğidir. Geniş zemin ve döşemelerde en yaygın kullanılan tekniktir.

Opus Vermiculatum (Solucan Deseni)

Bu teknikte çok küçük tesseralar, figürün dış hattını izleyen sıralar halinde dizilir. İnce ayrıntılı figür panolarında kullanılan tekniğin adı, Latince “solucan/kurtçuk izi” anlamına gelen kelimeden gelir.

Opus Regulatum (Izgara Deseni)

Mozaik sanatının en sade yöntemlerindendir. Aynı boyutlardaki tesseraların düz sıralar halinde bir araya gelmesi sonucu, bir ızgara deseni oluşmaktadır.

Opus Palladianum (Paladyen Deseni)

Kullanılan taşlar gelişigüzel şekillerde olur. Düzensiz biçimli, kırık mermer ve taş parçaları kullanılarak yapılan bir döşeme tekniğidir.

File üzerinde hazırlanan zeytin dalı motifli mozaik çalışması

Floransa Mozaiği (Opus Florentinum / pietra dura)

Bu teknik Rönesans döneminde Floransa'da gelişmiştir. İnce kesilmiş renkli sert ve yarı değerli taşların birbirine tam oturtulmasıyla yapılan bir kakma tekniğidir.

Klasik Uygulama: Vermiculatum ve Tessellatum Birlikte

Vermiculatum ve Tessellatum tekniklerinin birleştiği bu uygulamada figür Vermiculatum ile, arka plan Tessellatum ile işlenir.

•

1 dk okuma

Antik kentte yerinde korunan mozaik döşeme

Mozaik

Türkiye Mozaik Müzeleri: Görülmesi Gereken 7 Durak

Hatay Arkeoloji Müzesi, Antakya

Antakya mozaikleri, Hatay Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir. Bu muhteşem mozaiklerin sergilendiği müze, Tunus’taki Bardo Müzesi’nden sonra, bu konuda dünyada öne çıkan ikinci koleksiyona sahiptir. Bu müzedeki mozaikler, 2. ile 4. yüzyıllar arasına tarihlenir. Mozaiklerde işlenen konular, Apollon, Eros, Satyros, Aphrodite, Bacchus gibi mitolojik kahramanlar ve günlük hayattan sahnelerdir.

Müzede bulunan bu mozaikler, büyük ölçüde Hatay’ın Harbiye (antik Daphne) bölgesindeki Roma villalarının zeminlerinden çıkarılmıştır.

Mozaiklerin sergilendiği müze salonu

Efes Yamaç Evleri, İzmir

Efes’te yaklaşık 100 yıldır sürdürülen kazılar genellikle resmî konutlarda gerçekleştirilmiş olsa da son yıllarda Efes yöresinde halkın yaşadığı yerlerde de kazılar yapılmıştır. Bu kazıların başlıca merkezi ise Yamaç Evleri bölümüdür. Yamaç Evleri’nin tabanları tümüyle mozaikle kaplanmıştır. Bu mozaikler, Roma dönemi karakteristik özelliklerini taşımaktadırlar ve genellikle siyah-beyaz ve geometrik desenli olarak yapılmışlardır. Ancak bu mozaiklerin, günümüzde görüldüğü kadarıyla, değişik renk ve farklı boyutta taşların kullanılması nedeniyle zaman zaman onarıldıkları anlaşılmaktadır. İşlenen konu ise mitolojik sahnelerdir. Efes bölgesindeki Yamaç Evleri, mozaik meraklıları için ideal bir yerdir. Burada birçok mozaik görülmektedir.

Efes Yamaç Evleri'nde mozaik döşemeli oda

Kariye Camii, İstanbul

İstanbul’da, bugün Kariye Camii (eski Kariye Müzesi) olarak bilinen yapıda Bizans dönemi mozaikleri görülmektedir. Buradaki mozaikler, 14. yüzyıldan kalmadır. Bizans mozaik sanatının son dönemlerinin en güzel örnekleri buradadır.

Zeugma Mozaik Müzesi, Gaziantep

Gaziantep’in Nizip ilçesi sınırları içinde kalan Zeugma antik kentinde yapılan kazılarda, burada kurulu bulunan Roma yerleşiminde, evler ve hamamların zeminleri ve duvarlarında muhteşem mozaikler bulunmuştur. Özellikle yerleşim alanındaki yamaç villalarında mozaikler bulunmuştur. Yalnızca A bölgesinde bulunan mozaiklerin toplam alanı 1000 metrekaredir. Zeugma, tam olarak bir mozaik kenti olarak bilinmektedir. Çünkü şehir, yolların kesişme noktasında bulunuyor ve aynı zamanda ticaret ve garnizon kenti özelliklerini taşıyordu. Bu nedenle dönemin ünlü sanatçıları kenti tercih etmişler ve muhteşem mozaik sanatı örneklerini burada oluşturmuşlardır. Kentin güvenli ve zengin statüsü de sanatçıların buraya akın etmesine neden olmuştur.

Mozaikler, 2. ile 4. yüzyıllar arasından kalmadır. Bu mozaiklerde en öne çıkan husus, parlaması istenen yerlerde milimetrik cam parçalarının kullanılmasıdır; ışık vurması ile bu bölümler parlamaktadır. Burada bulunan mozaiklerde sırlı seramiklerin kullanımı da üst düzeydedir. Dönemin en güzel eserleri burada bulunmaktadır. Özellikle “Çingene Kızı” mozaiği, muhteşem güzelliğiyle öne çıkmaktadır. Bu mozaiklerde mitolojik kişilikler, tanrılar, tanrıçalar, efsanevi kişiler ve bunların yaşamlarından kesitler görülmektedir. Zeugma mozaikleri, günümüzde Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenmektedir. Bu mozaikler, dünyanın en önemli mozaik koleksiyonlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Aya İrini Kilisesi, İstanbul

Bizans’taki İkonoklazma (tasvir kırıcılık) döneminde figürlü tasvirler yasaklanmıştır. Bu nedenle Aya İrini Kilisesi’nde, apsis yarım kubbesinde mozaikle yalnızca bir haç işlenmiştir. Bu haç, 8. yüzyıldan kalmadır.

Haleplibahçe Mozaikleri, Şanlıurfa

Haleplibahçe mozaikleri, Şanlıurfa şehir surlarının Daysan Deresi bölümündedir. Mozaikler, 5. yüzyıldan kalmıştır. Mozaiklerde işlenen konular, Yunan mitolojisinin savaşçı kahramanları Amazon kraliçeleridir. Özellikle Yunan mitolojisine ait bu mozaiklerin Anadolu’nun bu kadar doğusunda bulunması ilgi çekmektedir.

Misis Mozaikleri, Adana

Misis mozaikleri, Adana şehir merkezine 26 km uzaklıkta, eski İpek Yolu üzerindedir. Mozaik, bir bazilika içindedir. 4. yüzyılda yapılmıştır. İşlenen kompozisyonda bir kümes ve çevresinde Nuh Peygamber tarafından tufan zamanında gemisine alınmış 23 kuş ve kümes hayvanları görülmektedir.

•

3 dk okuma

Antik kentte yerinde korunan mozaik döşeme

Mozaik

Türkiye Mozaik Müzeleri: Görülmesi Gereken 7 Durak

Hatay Arkeoloji Müzesi, Antakya

Antakya mozaikleri, Hatay Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir. Bu muhteşem mozaiklerin sergilendiği müze, Tunus’taki Bardo Müzesi’nden sonra, bu konuda dünyada öne çıkan ikinci koleksiyona sahiptir. Bu müzedeki mozaikler, 2. ile 4. yüzyıllar arasına tarihlenir. Mozaiklerde işlenen konular, Apollon, Eros, Satyros, Aphrodite, Bacchus gibi mitolojik kahramanlar ve günlük hayattan sahnelerdir.

Müzede bulunan bu mozaikler, büyük ölçüde Hatay’ın Harbiye (antik Daphne) bölgesindeki Roma villalarının zeminlerinden çıkarılmıştır.

Mozaiklerin sergilendiği müze salonu

Efes Yamaç Evleri, İzmir

Efes’te yaklaşık 100 yıldır sürdürülen kazılar genellikle resmî konutlarda gerçekleştirilmiş olsa da son yıllarda Efes yöresinde halkın yaşadığı yerlerde de kazılar yapılmıştır. Bu kazıların başlıca merkezi ise Yamaç Evleri bölümüdür. Yamaç Evleri’nin tabanları tümüyle mozaikle kaplanmıştır. Bu mozaikler, Roma dönemi karakteristik özelliklerini taşımaktadırlar ve genellikle siyah-beyaz ve geometrik desenli olarak yapılmışlardır. Ancak bu mozaiklerin, günümüzde görüldüğü kadarıyla, değişik renk ve farklı boyutta taşların kullanılması nedeniyle zaman zaman onarıldıkları anlaşılmaktadır. İşlenen konu ise mitolojik sahnelerdir. Efes bölgesindeki Yamaç Evleri, mozaik meraklıları için ideal bir yerdir. Burada birçok mozaik görülmektedir.

Efes Yamaç Evleri'nde mozaik döşemeli oda

Kariye Camii, İstanbul

İstanbul’da, bugün Kariye Camii (eski Kariye Müzesi) olarak bilinen yapıda Bizans dönemi mozaikleri görülmektedir. Buradaki mozaikler, 14. yüzyıldan kalmadır. Bizans mozaik sanatının son dönemlerinin en güzel örnekleri buradadır.

Zeugma Mozaik Müzesi, Gaziantep

Gaziantep’in Nizip ilçesi sınırları içinde kalan Zeugma antik kentinde yapılan kazılarda, burada kurulu bulunan Roma yerleşiminde, evler ve hamamların zeminleri ve duvarlarında muhteşem mozaikler bulunmuştur. Özellikle yerleşim alanındaki yamaç villalarında mozaikler bulunmuştur. Yalnızca A bölgesinde bulunan mozaiklerin toplam alanı 1000 metrekaredir. Zeugma, tam olarak bir mozaik kenti olarak bilinmektedir. Çünkü şehir, yolların kesişme noktasında bulunuyor ve aynı zamanda ticaret ve garnizon kenti özelliklerini taşıyordu. Bu nedenle dönemin ünlü sanatçıları kenti tercih etmişler ve muhteşem mozaik sanatı örneklerini burada oluşturmuşlardır. Kentin güvenli ve zengin statüsü de sanatçıların buraya akın etmesine neden olmuştur.

Mozaikler, 2. ile 4. yüzyıllar arasından kalmadır. Bu mozaiklerde en öne çıkan husus, parlaması istenen yerlerde milimetrik cam parçalarının kullanılmasıdır; ışık vurması ile bu bölümler parlamaktadır. Burada bulunan mozaiklerde sırlı seramiklerin kullanımı da üst düzeydedir. Dönemin en güzel eserleri burada bulunmaktadır. Özellikle “Çingene Kızı” mozaiği, muhteşem güzelliğiyle öne çıkmaktadır. Bu mozaiklerde mitolojik kişilikler, tanrılar, tanrıçalar, efsanevi kişiler ve bunların yaşamlarından kesitler görülmektedir. Zeugma mozaikleri, günümüzde Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenmektedir. Bu mozaikler, dünyanın en önemli mozaik koleksiyonlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Aya İrini Kilisesi, İstanbul

Bizans’taki İkonoklazma (tasvir kırıcılık) döneminde figürlü tasvirler yasaklanmıştır. Bu nedenle Aya İrini Kilisesi’nde, apsis yarım kubbesinde mozaikle yalnızca bir haç işlenmiştir. Bu haç, 8. yüzyıldan kalmadır.

Haleplibahçe Mozaikleri, Şanlıurfa

Haleplibahçe mozaikleri, Şanlıurfa şehir surlarının Daysan Deresi bölümündedir. Mozaikler, 5. yüzyıldan kalmıştır. Mozaiklerde işlenen konular, Yunan mitolojisinin savaşçı kahramanları Amazon kraliçeleridir. Özellikle Yunan mitolojisine ait bu mozaiklerin Anadolu’nun bu kadar doğusunda bulunması ilgi çekmektedir.

Misis Mozaikleri, Adana

Misis mozaikleri, Adana şehir merkezine 26 km uzaklıkta, eski İpek Yolu üzerindedir. Mozaik, bir bazilika içindedir. 4. yüzyılda yapılmıştır. İşlenen kompozisyonda bir kümes ve çevresinde Nuh Peygamber tarafından tufan zamanında gemisine alınmış 23 kuş ve kümes hayvanları görülmektedir.

•

3 dk okuma

Menel Hüzmeli Kuşadası'ndaki kişisel sergisinde

Haberler

Menel Hüzmeli: Taşlarla Yeniden Var Olmak

Kuzey Afrika’da Çocukluk

Çocukluk yıllarınızı Kuzey Afrika’da geçirdiniz. Neler hatırlıyorsunuz o coğrafyaya dair?

“Çocukluğumu Kuzey Afrika’da geçirdim ve orayı hep çok güzel duygularla hatırlıyorum.”

Yaklaşık yedi yaşına kadar, babamın mesleği dolayısıyla Kuzey Afrika’nın farklı ülkelerinde bulunduk. O topraklar, çocukluğumun sıcak nefesidir benim için. Adımı da orada, Kuzey Afrika’da yaşayan bir kadın öğretmen vermiş. Fars kökenli bir ad bu; anlamı “cihanı ruhuna sığdıran ama cihana sığmayan.” Belki de o anlam, çocukluğumdan beri içimde taşıdığım o genişlik duygusunun kaynağıdır.

Annemin sımsıcak kucağı, babamın ilgisi, sevgisi, amcalarımın varlığı… Hep birlikteydik, birlikte çalışırdık. Türk mutfağını o topraklara taşımıştık; yemek kokularına, kahkahalara ve dostluğa karışmış bir yaşam vardı. Bir sevgi yumağıydık adeta.

Kuzey Afrika dendiğinde hâlâ yüzümde bir tebessüm belirir. Sıcak bir güneş, tertemiz bir coğrafya, saygılı ve samimi insanlar gelir aklıma. O günler, hem kalbimde hem sanatımda hep parlayan bir ışık olarak kaldı.

Mozaikten Üç Boyutlu Tasarımlara

Çocuk yaşta başlayan sanat yolculuğunuzda, klasik mozaiklerden üç boyutlu form arayışına uzanan süreci bize nasıl anlatırsınız? Bu geçişte sizi en çok etkileyen şey neydi?

Sanat yolculuğumun ilk kıvılcımı, 12 yaşında yaptığım bir gezi sırasında başladı. O gün, kalabalığın arasında bir kadın silueti gördüm. Yüzü zarifti, gözleri ise sanki başka bir âleme açılıyordu. O bakışta öyle bir derinlik vardı ki… Hayatım boyunca unutamadım. Belki de o kadın, benim ilk eserimdi, henüz taşla değil ama kalbimle yaptığım bir eser.

O zamanlar mozaiğin ne olduğunu bilmezdim. Ama içimde bir şey beni taşlara yönlendirdi. Taşları yan yana koymaya başladım, anlamını bilmeden bir ritüel gibi dizdim.

Zaman geçtikçe, mozaik kelimesinin varlığını duydum; atölyelere gitmeye başladım, ustaları izledim, taşın nasıl konuştuğunu, rengin nasıl duyguya dönüştüğünü öğrendim. Önce klasik mozaiğin desenlerini çalıştım. Antakya bir mozaik cenneti. Her türlü antik dönem mozaik eserini çalıştım. Karakalem çalışmalarım beni kendi mozaik desenlerime itti. Zaman içinde kendi tasarımlarım, desenlerim, modellerim şekillendi. Çalışmalarım özgünleşti.

Üç boyutlu çalışmalara geçiş hikâyem ise çok kişisel bir andan doğdu. Bir dostum zor bir dönemindeydi… Onu mutlu etmek istedim. Doğum günü hediyesi olarak, arkasında bir kadın silueti duran siyah bir güvercin yaptım. O güvercin, benim ilk üç boyutlu tasarımımdır.

Sizi özellikle 500 bin parçalık “Cennetin Hediyesi” adlı eserinizle tanıyoruz. Bu çalışmayı yaratma sürecinizde sizi en çok zorlayan ama aynı zamanda dönüştüren an neydi?

Zeytin ağacının tasarım süreci benim için çok sancılıydı. Nasıl yapacağımı, nereden başlayacağımı bilemeden dört beş ay geçti. Bir gün, öğle uykusuna daldığımda, rüyamda gördüm süreci. O rüyayla başladım yapmaya.

Ama kimse inanmıyordu. “Sen deli misin, ne yapıyorsun?” dediler. Ağır sözler duydum, çoğu zaman gözyaşları içinde çalıştım. Bazen ağlaya ağlaya, bazen sessizce devam ettim.

Benim için zeytin ağacı, sadece bir ağaç değildi. Antakya’nın sembolüydü; güzelliğin, kardeşliğin, birliğin, dirliğin sembolü. Kökleriyle toprağa tutunan, fırtınalara rağmen ayakta kalan, her şeye rağmen meyve veren bir ölümsüzlük simgesiydi. Ben o ağacı yaparken aslında Antakya’yı anlatıyordum. Kaybettiklerimizi, ama aynı zamanda yeniden filizlenme gücümüzü.

Taşları yontmak çok zordu. Ellerimle birlikte bileklerim de yoruldu; defalarca sakatlandım. Kısa aralar vermek zorunda kaldım ama hep geri döndüm. Her dönüşümde biraz daha inandım. Tane tane, sabırla, sevgiyle devam ettim.

Eser yükseldikçe insanların yüzündeki şaşkınlık büyüdü. “Bu nasıl mümkün olabilir?” diyen bakışlar… Ben ise sadece taşlarla konuşuyordum, onlara hayat veriyordum. Sanatıma âşık bir hâlde, sessiz bir inançla çalıştım.

Ve bir gün, zeytin ağacı tamamlandığında, sanki ben değil de başka bir güç yapmış gibiydi. Bugün bile onu şaşkınlıkla izliyorum. Belki de gerçekten, o ağaç beni aştı.

Sanatla Hayata Tutunmak

6 Şubat depremi sonrası hem fiziksel hem duygusal olarak büyük bir yıkım yaşadınız. Bu dönemin sanatsal üretiminize, özellikle de “hayata tutunma” temasıyla ilişkili işlerinize nasıl bir etkisi oldu?

Büyük bir etkisi oldu. Sanatıma sımsıkı sarıldım, çünkü o olmasaydı, aklımı kaybetmenin eşiğine gelmiştim. Kayıplarım çok fazlaydı. Hayatımdaki birçok insan artık yok… Dostlarım, öğrencilerim, geniş ailemden akrabalarım, hepsini toprağa verdim.

Koca bir dünya sustu içimde. Ama taşlar susmadı.

Antidepresan kullanmayı reddettim, çünkü benim ilacım zaten taşlardı. Yaşayan, nefes alan taşlar. Onlara dokunmak, yontmak, bir eser hâline getirmek… Bu benim terapimdi. Taşlar bana konuştu, ben onlara sığındım.

Çok çalıştım, az uyudum. Ama üretimim arttı. Acı, belki de üretimi büyüten bir şey… Kimi zaman yakar, kimi zaman dönüştürür. Ben sanatımla iyileştim, sanatımla iyileştirdim.

Depremden sonra birçok eser yaptım. Her birine baktığımda Antakya’nın ruhunu, kayıplarımı, sevdiklerimi görüyorum. Hepsi taşların içinde yaşıyor artık, sessiz, ama var.

“Sanatta Hayat Var” sergisi, dayanıklılık ve yeniden doğuş temasıyla öne çıkıyor. Sizce sanat, bireysel ve toplumsal anlamda iyileşme süreçlerinde nasıl bir rol üstleniyor?

“Sanatta hayat var, yeniden doğuştur.”

Bu cümle tam olarak beni ve sanatımı anlatıyor aslında. Çünkü ben taşlarla nefes alıyorum, taşlarla yeniden var oluyorum. Gerçekten de sanatta hayat var; yaşamın kendisi, nefes, umut, gelecek var. Her bir eserimde, özellikle de zeytin ağaçlarımda, yeniden dirilişi işliyorum. Tıpkı toprağa düşüp yeniden filizlenen bir zeytin tanesi gibi…

Sanat, benim için sadece üretim değil; yeniden var olma biçimi. Her taşın içinde bir kalp atışı var. Her desenin ardında bir nefes, bir dua gizli. O yüzden diyorum ki: Sanatta hayat var, diriliş var. Çünkü sanat, yoktan var etmenin değil, var olanı yeniden yaşatmanın adıdır.

İz Bırakan Sergiler

Şu sıralar ülkemizde sizi heyecanlandıran ve “görülmeli” dediğiniz hangi sergi var?

Ahmet Güneştekin’in “Kayıp Alfabe” sergisinin görülmesini çok isterdim. Sergi tamamlandı ve hatta bir kısmı şu anda Roma’da sergileniyor. İstanbul’da yaşamadığımdan şubat ayında sadece bu sergi için İstanbul’a geldim.

Şu an süregelen bienali gezmelerini herkese tavsiye ederim. Chiharu Shiota’nın “Dünyalar Arasında” sergisi de kaçırılmaması gereken bir sergi.

Artistry of Good platformunda yayımlanan söyleşinin sayfası

Bu söyleşi ilk olarak Artistry of Good platformunda yayımlandı. Söyleşi: Berna Özyurt, 8 Ekim 2025.

•

5 dk okuma

Menel Hüzmeli Kuşadası'ndaki kişisel sergisinde

Haberler

Menel Hüzmeli: Taşlarla Yeniden Var Olmak

Kuzey Afrika’da Çocukluk

Çocukluk yıllarınızı Kuzey Afrika’da geçirdiniz. Neler hatırlıyorsunuz o coğrafyaya dair?

“Çocukluğumu Kuzey Afrika’da geçirdim ve orayı hep çok güzel duygularla hatırlıyorum.”

Yaklaşık yedi yaşına kadar, babamın mesleği dolayısıyla Kuzey Afrika’nın farklı ülkelerinde bulunduk. O topraklar, çocukluğumun sıcak nefesidir benim için. Adımı da orada, Kuzey Afrika’da yaşayan bir kadın öğretmen vermiş. Fars kökenli bir ad bu; anlamı “cihanı ruhuna sığdıran ama cihana sığmayan.” Belki de o anlam, çocukluğumdan beri içimde taşıdığım o genişlik duygusunun kaynağıdır.

Annemin sımsıcak kucağı, babamın ilgisi, sevgisi, amcalarımın varlığı… Hep birlikteydik, birlikte çalışırdık. Türk mutfağını o topraklara taşımıştık; yemek kokularına, kahkahalara ve dostluğa karışmış bir yaşam vardı. Bir sevgi yumağıydık adeta.

Kuzey Afrika dendiğinde hâlâ yüzümde bir tebessüm belirir. Sıcak bir güneş, tertemiz bir coğrafya, saygılı ve samimi insanlar gelir aklıma. O günler, hem kalbimde hem sanatımda hep parlayan bir ışık olarak kaldı.

Mozaikten Üç Boyutlu Tasarımlara

Çocuk yaşta başlayan sanat yolculuğunuzda, klasik mozaiklerden üç boyutlu form arayışına uzanan süreci bize nasıl anlatırsınız? Bu geçişte sizi en çok etkileyen şey neydi?

Sanat yolculuğumun ilk kıvılcımı, 12 yaşında yaptığım bir gezi sırasında başladı. O gün, kalabalığın arasında bir kadın silueti gördüm. Yüzü zarifti, gözleri ise sanki başka bir âleme açılıyordu. O bakışta öyle bir derinlik vardı ki… Hayatım boyunca unutamadım. Belki de o kadın, benim ilk eserimdi, henüz taşla değil ama kalbimle yaptığım bir eser.

O zamanlar mozaiğin ne olduğunu bilmezdim. Ama içimde bir şey beni taşlara yönlendirdi. Taşları yan yana koymaya başladım, anlamını bilmeden bir ritüel gibi dizdim.

Zaman geçtikçe, mozaik kelimesinin varlığını duydum; atölyelere gitmeye başladım, ustaları izledim, taşın nasıl konuştuğunu, rengin nasıl duyguya dönüştüğünü öğrendim. Önce klasik mozaiğin desenlerini çalıştım. Antakya bir mozaik cenneti. Her türlü antik dönem mozaik eserini çalıştım. Karakalem çalışmalarım beni kendi mozaik desenlerime itti. Zaman içinde kendi tasarımlarım, desenlerim, modellerim şekillendi. Çalışmalarım özgünleşti.

Üç boyutlu çalışmalara geçiş hikâyem ise çok kişisel bir andan doğdu. Bir dostum zor bir dönemindeydi… Onu mutlu etmek istedim. Doğum günü hediyesi olarak, arkasında bir kadın silueti duran siyah bir güvercin yaptım. O güvercin, benim ilk üç boyutlu tasarımımdır.

Sizi özellikle 500 bin parçalık “Cennetin Hediyesi” adlı eserinizle tanıyoruz. Bu çalışmayı yaratma sürecinizde sizi en çok zorlayan ama aynı zamanda dönüştüren an neydi?

Zeytin ağacının tasarım süreci benim için çok sancılıydı. Nasıl yapacağımı, nereden başlayacağımı bilemeden dört beş ay geçti. Bir gün, öğle uykusuna daldığımda, rüyamda gördüm süreci. O rüyayla başladım yapmaya.

Ama kimse inanmıyordu. “Sen deli misin, ne yapıyorsun?” dediler. Ağır sözler duydum, çoğu zaman gözyaşları içinde çalıştım. Bazen ağlaya ağlaya, bazen sessizce devam ettim.

Benim için zeytin ağacı, sadece bir ağaç değildi. Antakya’nın sembolüydü; güzelliğin, kardeşliğin, birliğin, dirliğin sembolü. Kökleriyle toprağa tutunan, fırtınalara rağmen ayakta kalan, her şeye rağmen meyve veren bir ölümsüzlük simgesiydi. Ben o ağacı yaparken aslında Antakya’yı anlatıyordum. Kaybettiklerimizi, ama aynı zamanda yeniden filizlenme gücümüzü.

Taşları yontmak çok zordu. Ellerimle birlikte bileklerim de yoruldu; defalarca sakatlandım. Kısa aralar vermek zorunda kaldım ama hep geri döndüm. Her dönüşümde biraz daha inandım. Tane tane, sabırla, sevgiyle devam ettim.

Eser yükseldikçe insanların yüzündeki şaşkınlık büyüdü. “Bu nasıl mümkün olabilir?” diyen bakışlar… Ben ise sadece taşlarla konuşuyordum, onlara hayat veriyordum. Sanatıma âşık bir hâlde, sessiz bir inançla çalıştım.

Ve bir gün, zeytin ağacı tamamlandığında, sanki ben değil de başka bir güç yapmış gibiydi. Bugün bile onu şaşkınlıkla izliyorum. Belki de gerçekten, o ağaç beni aştı.

Sanatla Hayata Tutunmak

6 Şubat depremi sonrası hem fiziksel hem duygusal olarak büyük bir yıkım yaşadınız. Bu dönemin sanatsal üretiminize, özellikle de “hayata tutunma” temasıyla ilişkili işlerinize nasıl bir etkisi oldu?

Büyük bir etkisi oldu. Sanatıma sımsıkı sarıldım, çünkü o olmasaydı, aklımı kaybetmenin eşiğine gelmiştim. Kayıplarım çok fazlaydı. Hayatımdaki birçok insan artık yok… Dostlarım, öğrencilerim, geniş ailemden akrabalarım, hepsini toprağa verdim.

Koca bir dünya sustu içimde. Ama taşlar susmadı.

Antidepresan kullanmayı reddettim, çünkü benim ilacım zaten taşlardı. Yaşayan, nefes alan taşlar. Onlara dokunmak, yontmak, bir eser hâline getirmek… Bu benim terapimdi. Taşlar bana konuştu, ben onlara sığındım.

Çok çalıştım, az uyudum. Ama üretimim arttı. Acı, belki de üretimi büyüten bir şey… Kimi zaman yakar, kimi zaman dönüştürür. Ben sanatımla iyileştim, sanatımla iyileştirdim.

Depremden sonra birçok eser yaptım. Her birine baktığımda Antakya’nın ruhunu, kayıplarımı, sevdiklerimi görüyorum. Hepsi taşların içinde yaşıyor artık, sessiz, ama var.

“Sanatta Hayat Var” sergisi, dayanıklılık ve yeniden doğuş temasıyla öne çıkıyor. Sizce sanat, bireysel ve toplumsal anlamda iyileşme süreçlerinde nasıl bir rol üstleniyor?

“Sanatta hayat var, yeniden doğuştur.”

Bu cümle tam olarak beni ve sanatımı anlatıyor aslında. Çünkü ben taşlarla nefes alıyorum, taşlarla yeniden var oluyorum. Gerçekten de sanatta hayat var; yaşamın kendisi, nefes, umut, gelecek var. Her bir eserimde, özellikle de zeytin ağaçlarımda, yeniden dirilişi işliyorum. Tıpkı toprağa düşüp yeniden filizlenen bir zeytin tanesi gibi…

Sanat, benim için sadece üretim değil; yeniden var olma biçimi. Her taşın içinde bir kalp atışı var. Her desenin ardında bir nefes, bir dua gizli. O yüzden diyorum ki: Sanatta hayat var, diriliş var. Çünkü sanat, yoktan var etmenin değil, var olanı yeniden yaşatmanın adıdır.

İz Bırakan Sergiler

Şu sıralar ülkemizde sizi heyecanlandıran ve “görülmeli” dediğiniz hangi sergi var?

Ahmet Güneştekin’in “Kayıp Alfabe” sergisinin görülmesini çok isterdim. Sergi tamamlandı ve hatta bir kısmı şu anda Roma’da sergileniyor. İstanbul’da yaşamadığımdan şubat ayında sadece bu sergi için İstanbul’a geldim.

Şu an süregelen bienali gezmelerini herkese tavsiye ederim. Chiharu Shiota’nın “Dünyalar Arasında” sergisi de kaçırılmaması gereken bir sergi.

Artistry of Good platformunda yayımlanan söyleşinin sayfası

Bu söyleşi ilk olarak Artistry of Good platformunda yayımlandı. Söyleşi: Berna Özyurt, 8 Ekim 2025.

•

5 dk okuma

Menel Hüzmeli, Cennetin Hediyesi zeytin ağacı mozaiğinin önünde

Haberler

Cennetin Hediyesi: Taşın Hafızası, Ruhun Direnişi

Mozaikle Başlayan Yolculuk ve Cennetin Hediyesi

Mozaik sanatına ilginizin genç yaşta başladığını biliyorum. O ilk gördüğünüz kadın silueti size neler hissettirdi? Bu ilgi, sizi bugünlere taşırken nasıl bir yolculuğa dönüştü? Ülkemize üç boyutlu mozaik sanatını kazandıran ilk sanatçı olmak nasıl bir his?

Mozaik sanatına ilgim çok küçük yaşlarda başladı. Babaannemle Antakya’da yaptığım bir gezi sırasında yerde gördüğüm mozaik kadın silueti beni çok etkilemiş ve eğilip dokunduğumda çok heyecanlanmıştım. Baktığım şeyin ne olduğunu tam da anlayamamıştım. Resim değildi ama resim kadar büyüleyici idi. Ayrıntılardan oluşan bakışlar, gözler zihnime öyle kazınmıştı ki bugün bile gözümün önündedir. Sanırım ayrıntıdaki bütünlüğe olan hayranlığım o yaşta ortaya çıkmaya başladı. Üstelik çalışmanın bir kısmı toprağın altındaydı, eşeleyince devamı da gözüküyordu. Bu ilgi beni bambaşka bir yerlere götürdü. Hayal dünyamın ne renkli ve büyük olduğunu gösterdi. Evrildi, bugünlere geldi.

Üç boyutlu mozaik ise benim sanatımdaki mihenk taşı oldu. İki boyutlu mozaik yapmanın elbette büyüleyici yanı var ama bana yetmiyordu. Replikaları çalışmak elbette kıymetli ama onlar onları yapan orijinal ellere sahiplerdi ve ben sadece onları taklit ederek sanatımda yeni bir şey yapamazdım. Resim, çizim yeteneğim zaten benden taşan bir yeti. Karakalem çalışmalarım zaten vardı. Bugün de bu çalışmaları sürdürüyorum. Akabinde kendi desenlerim, kendi hayal dünyam, kendi çizimlerim sanatıma yansıdı. Ama asıl sıçrayış üç boyutlu mozaik çalışmalarım ile geldi. Oğluma yaptığım ilk üç boyutlu siyah güvercin çalışmamın canlandığı, kuşun uçup kanatlandığı hissi ile ruhum da üç boyuta aktı.

“Cennetin Hediyesi” eserinizde zeytin ağacını sembol olarak seçmişsiniz. Zeytin ağacı sizin için nasıl bir anlam taşıyor? Antakya'nın kimliğindeki yeri nedir?

Cennetin Hediyesi bana gerçekten Cennetin Hediyesi oldu. Ruhumun yıllarca buna hazırlandığını, zihnimde yeşerttiğimi şimdi hissediyorum. Zeytin ağacı benim için özellikle çok özel. Bana hep topraklarımızda yaşayan yaşlı ve bilge kadınları çağrıştırmıştır. Sözlü kültürü aktaran, kadim bilgiyi torunlara, çocuklara akıtan kadınlar gibiydi zeytin ağacı. Ve tam da Antakya’dır zeytin ağacı. Oradaki o çok kültürlü ve binlerce yıla uzanan barışçıl, yapıcı yaşam, insan ilişkilerindeki yalın ve koşulsuz sevgi, çocukluğumuz, kokular, sofralar, hepsi zeytin ağaçlarının bütünlüğündedir. Yağıyla, meyvesiyle, dokusu ve varlığı ile zeytin ağacı Antakya kimliğinin ta kendisidir.

Eserinizde bordo yapraklarla verdiğiniz mesaj çok güçlü. Sanatın iyileştirici gücü hakkında ne düşünüyorsunuz? Eseriniz, afet sonrası topluma nasıl bir mesaj veriyor?

Eserdeki bordo yapraklar aslında ağacın kanayan yerleri. Hâlâ da kanamakta olan yerleri demek daha doğru. Temsilen yapıldı aslında. Eseri aylar sonra enkazdan çıkardığımızda kenarlarının hasar alıp bütünlük kaybı yaşadığını gördüm. Gelincikler dökülmüştü ve zeytin yaprakları da kırıktı. Antakya’nın kanayan yarası adına yaptığım düzenlemeler oldu. Kanayan kalbimizi anlatıyor.

Deprem süreci de yıkım süreci de beni çok zorluyor. Anlatmak için bile hâlâ üstesinden gelmeye çalışıyorum. O anlarda yaramızın ne denli büyük olduğunu hissetmedik. Tıpkı fiziksel yaranın ilk anda sizde his uyandırmaması gibi. Çok fazla ölü gördüm, ölüm kokusunu duydum, şehrimin öldüğünü, çürüdüğünü gördüm. Yasımı tutamadım. Yas tutacak zamanımız yoktu. Cenazelerimizi kaldırmak, tabii ulaşabildiklerimizi, karnımızı doyurmak ve korkunç soğukta barınmak gibi birinci derecede hayati ihtiyaçları karşılamak zorundaydık. Toparlanmak zorundaydık. Yas tutmaya değil hayata tutunmaya mecbur ediyor yaşam sizi. Bunu yaşamayana anlatmak inanın sanıldığından da imkânsız. İnsanların ekranda gördükleri ile bizim yaşayıp gördüğümüz şeyler bambaşka. Siz yıkılmış bina görüyorsunuz. Ne koku, ne parçalanmış sevdikleriniz, ne soğuk, ne çaresizlik ekrana yansıyor. Ama yaşama tutunacak bir sebep yaratıyor sistem. Ben sanatımla yeniden var oldum, sanatıma tutundum. Taşların yaşayan enerjileri ile onlara can verdiğimi hissettiğimde bana ne kadar iyi geldiğini fark ettim. Taşa dönüşen kentimi taşlara ruh katarak sanki inşa ediyordum. Sanatın muazzam iyileştiriciliğini deneyimleyerek var oldum.

Eserim ve ben acaba böyle bir sembol olacağını, böyle bir misyon üstleneceğini biliyor muyduk, bilemiyorum. Belki ruhum bunu bildiği için bir yıl bu ağacı inşa ettim. Eserimin verdiği mesaj, her zaman her yerde söylediğim gibi, tıpkı bir zeytin ağacı gibi olmalıyız. Olgun, mantıklı, verimli, dimdik, güçlü ve ayakta. Her fırtınaya, her afete rağmen meyvesini vermekten vazgeçemeyen zeytin gibi olmalıyız. Yıkımın yaratımındaki gücü simgeliyor olsa gerek.

Tadilatını yaptığım her yaprağı kaybettiğim akrabalarıma, arkadaşlarıma, dostlarıma, öğrencilerime ithafen yaptım. Sesleri, nefesleri, gülüşleri, anıları o kırmızı yapraklarda yaşıyor. Nasıl ki ağaç tüm Antakya’yı anlatıyor, o kırmızı yapraklar da tüm Antakyalıların acılarına sessiz selam ediyor.

Doğal taşlar üzerinde ve boya kullanmadan çalışıyorsunuz. Bu malzemeleri bulma, seçme ve işleme sürecinizi anlatır mısınız? Bu noktada sizi şaşırtan, unutamadığınız anınız var mı?

Evet, ben doğal taş kullanmayı tercih ediyorum. Rengi, dokusu, nefesi kendinden. Yaşayan taş diyorum ben onlara. Doğanın bizim için boyayıp hazırladığı taşlar. Çok başlarda önce doğadan ve Asi Nehri’nin çevresindeki bazı köylerden toplayıcılık yaparak atölyemde eserlere çeviriyordum. Eserlerim arttıkça topladığım taşlar yetmemeye başladı elbette. Mermer fabrikaları ile çalışmaya başladım. Yöremizden ya da Türkiye ve dünyanın çeşitli yerlerinden gelen doğal taşları işlemeye başladım. İlk yaşadığım şaşkınlığı paylaşmak isterim. Yeşil taşa ulaşamıyorduk bir dönem. Hiçbir tonda yeşil taş ne Türkiye içinde ne yurt dışında bulunuyordu. Gel zaman git zaman bir parça yeşil taş bulduğumda çok sevinmiştim renk koyuluğuna bakmaksızın. Baktım yontamıyorum, çok sert. Muhteviyatı hakkında da bir bilgim yoktu. Granit olduğunu fark ettiğimde mermer fabrikasında kestirerek kullanmaya başladım. Kerpetenle ilk kez yeşil taşı çalışırken kıvılcımlar saçtığında çok şaşırmıştım. Granitin gücüyle açığa çıkan enerji beni ayrı hayrete düşürmüştü. İnatla ve tüm gücümle gece boyu granitleri yontmuştum. Granitin gücü, ateşin büyüleyiciliği, rengin sıcaklığı beni başka dünyalara taşımıştı.

Antakya’nın Hafızası ve Deprem Sonrası

Deprem doğal olarak hayatınızı etkiledi ve bu da sanatınıza yansıdı elbette… Buradan baktığınızda 6 Şubat’tan önceki size ne söylemek isterdiniz?

6 Şubat’tan önceki Menel’e o kadar çok şey söylemek isterdim ki…

Etkilendik demek çok eksik olur. Hayatımız altüst oldu. Hayatımız kalmadı. Atölyeme yurt dışından ve yurt içinden çok ziyaretçim olurdu. Atölyem eski Antakya’nın merkez çarşısının içindeydi. Çaprazımızda cami, yanımda türbe, az ileride havra, hemen yanında kilise bulunurdu. Affan ya da eski adıyla Epifanya olan mahalle, Antiochenia’nın (Roma’nın üçüncü büyük kenti) en büyük mahallesiydi. Antakya’nın kalbiydi. Muhteşem canlılığın, enerjinin olduğu Herod Caddesi’ndeki (Kurtuluş Caddesi) atölyemde misafirlerimle Antakya kahvesi içip, mozaik çalışmaları yapıp, eski Antakya’yı gezdirirdim ve gezdirirken Antakya’nın geçmişte 7 kez yıkılıp nasıl yeniden var olduğunu anlatırdım. 8. yıkımın kalbinde olacağım, bu kıyamet, ölsem aklıma gelmezdi.

Yürüdüğüm yollar, dokunduğum binlerce yıllık duvarlar, neşenin, sevginin yankılandığı kahveler, sofralar, insanlar… Yıkımdan sonra ne basit söylediğimi fark ettim. Şu andan o günkü Menel’e “Toprağına daha çok vakit ayır, daha çok hisset, daha çok sev” demek isterdim sanırım.

Kişiselden çıkıp genele gidelim. Antakya'nın yaşadığı yıkım, kültürel miras ve insan hikâyeleri açısından sizde nasıl bir etki bıraktı? Sizce “Cennetin Hediyesi”, Antakya'nın kaybolan geçmişine nasıl bir köprü olabilir?

Çok yıkıcı. Ruhum paramparça. Antakya’nın özü olan birliğin, dirliğin, muhteşem enerjisinin yavaş yavaş yok edilmeye çalışıldığını düşünüyorum, çok üzülüyor, çok etkileniyorum. Çok mezhebin, çok dinin dostça, kardeşçe yaşadığı ve kimsenin kimseyi ötekileştirmediği topraklarımız. Sadece bir şehir yok olmadı. Bir kültür, yaşam, binlerce yıllık gelenekler, yüzlerce yıllık binalar yok oldu. Binaları yapsanız bile bu ruh nasıl dirilecek bilemiyorum. Herkes savruldu. Yaşam sustu. Bir kadının özgürce ve rahatsız edilmeden yaşadığı, sanatını yapabildiği, yargılanmadığı bir topraktı Antiochenia… Anadolu’nun ilk camisi, ilk kiliseleri, havraları ile her dinden, her mezhepten insana ANA olan Antiochenia.

Toprağa verdiklerimiz olduğu gibi cenazelerine dahi ulaşamadığımız canlarımız oldu. Yaşayanlar dağıldı, birbirimizden koptuk. Düşünmek çok acı. Sesler, yüzler gözümüzün önünden gitmiyor. Geride bırakmak zorunda olduğumuz sadece yitirdiğimiz mal, araba vs. değildi. Hepimizin yaşamı söndü.

Cennetin Hediyesi Antakya’nın birliğini anlatan bir çalışma olduğundan yeniden bir araya gelebilmeyi, şehrimin yeniden dirilmesini arzuluyorum. Tüm Antakya o ağacın içinde. Sevgisi, acısı, hüznü ve coşkusu ile. Kaybolan geçmişimize köprü olmasını ümit ediyorum. Mimari yapı kayboldu, yeniden yapılsa da eskisi gibi olmayacak. Antakya’nın insan mozaiğini anlatan bu eser umuyorum Antakya’nın yeniden aynı insan mozaiğine dönmesinde simge olur.

Eserinizin enkazdan çıkarılmasının ardından yaptığınız değişikliklerle depremde kaybettiklerinizi anmışsınız. Eser önceden ne anlatmak istiyordu, bugün baktığımızda bize ne anlatıyor?

Hayatımdaki insanların %80’i, kentim, geçmişim, sokak hayvanlarım dahi yok oldu. Bir kentin ölümüne şahit oldum. Eserin deprem ertesi tadilatında benim hayatıma dokunan tüm insanları anmak istedim.

Eser önceden Antakya’nın coşkusunu, barışını, huzurunu anlatırken, çatışma olmadan yaşanabilir bir kent olduğunu anlatırken, bugün yaptığım onarımlarla kalbimdeki acıyı da eklemiş oldum. Yine birliğin simgesi zeytin ağacı ama kandan gözyaşları kondu dallarına. Dimdik ayakta ama birliği eksildi.

Üç Boyutlu Mozaik, Rüyalar ve İzmir

Üç boyutlu mozaik sanatını Türkiye’de bir ilke dönüştürdünüz. Gelecekte bu sanatı nasıl bir noktada görüyorsunuz?

Evet, bu çok heyecan ve onur verici bir durum. Üç boyutlu mozaik derken bile yüreğim gibi yüzüme de gülümseme yayılıyor. İlk yaptığım üç boyutlu mozaiğin güvercin olması da ayrı manidar. Ruhumdan ülkeme kanatlanan bir sanat oldu. O güvercin dünyayı dolaşacak inşallah. Bu bağlamda dünyanın farklı yerlerinde üç boyutlu mozaiklerimi hem sergilemek hem kalıcı kamusal alan ürünleri yapmayı çok isterim. Çok büyük çalışmalar yapmayı da çok seviyorum. Çok kez duvar, mekân, zemin çalışmaları da yaptım.

Rüyalarınızdan ilham alıyormuşsunuz? Bu hep böyle miydi? Rüyalarınızı ne zaman sanatla anlatmaya başladınız?

Zeytin ağacı rüyama geldi. Birkaç yerde anlatmış olabilirim. Benden Antakya’yı anlatan bir çalışma istendiğinde hem sorumluluğunun yükü hem de farklı anlatımıyla ne olması gerektiği üzerinde aylarca düşünmüştüm. Herkesin çalıştığı Antakya sembollerinden farklı olmalıydı. Hüzne battığım bir gün eski sokaklarda gezip sokaklarla, duvarlarla konuşup atölyeme döndüm ve gündüz vakti uykuya dalmışım. Çok büyük yemyeşil bir tepede rüzgârın hafifliğiyle salınan muazzam bir zeytin ağacı gördüm. Rüzgârın da etkisiyle muhteşem bir melodi ile şarkı söylüyordu. Ağaca vardığımda yanında bir sanduka ve beyazlar içinde bir kadın ile rastlaşıyorum. Kadın ile zeytinin konuşmalarını görüyor, ne dediklerini duyamıyorum. Kadının saçları zeytinin dallarına karışıyor, huzurla uçuşuyor. Uyandığımda gerçekliğimi sorgular buldum kendimi. Başka bir boyuta gidip dönmüş gibiydim. O an anladım ki Antakya’yı anlatacağım şey zeytin ağacıydı. Tüm kutsal metinlerde geçen, tüm semavi dinlerde yeri özel, ulu, ölmez, kadim anıt zeytin ağacı. Eserim de o rüyada gördüğüm ağacın mozaiğe düşmüş hâli.

Zeytin ağacından sonra rüyalarıma giren yüzler, motifler, hatta Şahmeran ve diğerleri sanatıma ilham oldu. Gördüklerimi çizip mozaiğe dökmeye başladım.

Deprem sonrası İzmir'e yerleşmek sizin için nasıl bir dönüşüm oldu? Antakya ve İzmir farklı olsa gerek. İzmir’in kokusu sanatınıza nasıl yansıdı?

Deprem sonrası İzmir'e yerleşmek çok zordu. Ama müthiş bir dönüşüm süreci de başlamış oldu. İlk önce Seferihisar’a sürüklendim. Zeytin ağaçlarına olan tutkumu bilen candaşlar beni Teos Antik Kenti’ne götürmek istediler. Antik kentte pek çok yaşlı ağaçtan bahsediyorlardı. Antakya’dan yeni gelmiştim ve acılarım çok tazeydi. İçimde bastırdığım tüm duygular o gün Teos’a gitmemi bekliyormuş meğer. İlkbahardı ve hafif esen meltemle beraber Teos'taki tüm yaşlı ve bilge ağaçlara dokuna dokuna dolaşıp müthiş bir ağacın önünde durduk. “Bu da bizim kadim bilge Umay anamız” dediklerinde sanki ağaca aktım. Sanki Umay nine beni sardı sarmaladı. Hayranlıkla bakıp saçlarımızı rüzgâra saldık beraber. Sonra sarıldım ve saatlerce ağladım. Tüm deprem ertesi süreçte tek gözyaşı dökmeyen, sadece mücadele eden ben o gövdeye sarılıp saatlerce ağladım. İçimdeki tüm o birikmiş acı, çığlık, öfke, ne varsa o bin yıllık zeytin ağacının dibinde aktı gitti. İlaç oldu, merhem oldu. Dönüşüm işte tam da o an başladı. İzmir beni şifalandırmak istiyordu. Doğasıyla, kokusuyla, insanıyla, bana getirdiği yeni ruhlarla şifalandırıyor.

İzmir’in kokusu sanatımı şahlandırdı. Coşturdu. Çünkü İzmir’de de memleketimin kokusu vardı. Narenciye, zeytin, ılıman iklim, insanının kabulü, dahası hasreti ve hüznü. Hasret ve hüzün. Bu kent vaktinde o kadar çok kırık kalbi kabul edip mübadillere kucak açmıştı ki beni de bağrına bastı.

Eserin Hikâyesi, Sergiler ve Yeni Projeler

Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurmuşsunuz. Bu süreç sizin için nasıl bir deneyimdi?

Evet, Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurmuştum. Ama bu depreme o kadar yakın bir tarihteydi ki odağımdan tamamen çıktı diyebilirim. Bu başvuru için adım atmaya hazırlandığımız bir anda depremi yaşadık. Ve bu iki yıl içinde zaman zaman hatırlayamadığım anlar da dâhil olmak üzere çok farklı, sıkıntılı bir süreç yaşadım. Dolayısıyla bugün için bu girişimin bir anlamı yok yüreğimde. Bugünkü bakışım farklı pencerelerde.

Sizce bir sanat eserini “büyük” ya da “unutulmaz” yapan şey nedir? “Cennetin Hediyesi” bu bağlamda nasıl bir yere oturuyor?

Sanat eserinin yaşanmışlığı ve hikâyesi olmalı. Hikâyesinin olması o eseri daha büyük ve kıymetli kılıyor. Cennetin Hediyesi bu bağlamda çok önemli bir yerde. Tüm Antakya onun içerisinde, pek çok nefes, pek çok ses onun içerisinde, yıkım, diriliş ve varoluş da onun içerisinde.

Şu anda “Cennetin Hediyesi” İzmir Selçuk'ta sergileniyor. Ayrıca, “Mozaiğin Düşü” serginiz Kuşadası’nda devam ediyor. Bu sergiler hakkında söylemek istediğiniz bir şeyler olur mu?

Evet, şimdilik Cennetin Hediyesi İzmir Selçuk'ta sergileniyor. Yolculuğu nereye devam edecek göreceğiz.

Ocak ayında Kuşadası’nda özel kişisel bir sergi açılışımız oldu.

Sergimin yapıldığı müze galeri de çok hoş ve özel bir yer. Katılım ve ilgi çok yüksekti, bu beni gerçekten çok heyecanlandırdı. Farklı illerden, farklı ilçelerden çokça sanatsever ziyaret etti. Mozaikle ilk tanışanlar ya da mozaik sanatını bilip özel ilgi gösterenler ya da beni tanımak isteyenler sergimi hiç boş bırakmadı. Gençler ve çocukların farkındalıkla inceledikleri eserler ve sordukları sorular bende yeniden gençlerden ve çocuklardan ne çok şey öğreneceğimiz duygusunu perçinledi. 10 Ocak’ta başlayan sergim 1 Şubat’a dek devam edecek.

İstanbul’da tamamen üç boyutlu eserlerinizden oluşacak bir sergi hazırlığında olduğunuzu söylediniz. Bu sergide nasıl bir hikâye anlatmayı istiyorsunuz? Hem kendi hikâyenizi hem de eserinizin hikâyesini topluma aktarmak adına yeni projeleriniz var mı?

Bir dönem İstanbul’da da atölyem ve çalışmalarım oldu. İstanbul’da Beyoğlu Belediyesinin karma sergisine katıldım. Şu an hazırlıklarım İstanbul’da üç boyutlu mozaiklerimden oluşan kişisel bir sergi açmak üzerine. Galeri görüşmelerim devam ediyor. Üç boyutlu mozaiğin İstanbul’da geniş kitlelere ulaşması hem sanatım hem mozaik için ilgi çekici olacaktır. Elbette Cennetin Hediyesi’nin de İstanbul’da kalplerle buluşması da çok arzuladığım bir şey.

Bu sergi için düşüncem Antakya’mı anlatan eserlerimin olması. Antakya temalı ve doğadaki ayrıntılar üzerine çalışmalar hazırlıyorum.

Yakın ve uzak gelecekte hikâyemin paylaşımı için elbette projeler düşünüyorum. Öncelikle Antakyalı bir kadın sanatçı olarak eserlerimin geniş kitlelere ulaşması için haber, söyleşi, sergi çalışmalarını sürdürmek. Akabinde Antakya depremi gibi bir felaketin içinden geçip var olma savaşında dik duran bir sanatçı olarak hikâyemle rol model olabilmek. Ne felç geçiren Kahlo resim yapmaktan ne işitme yetisini yitiren Beethoven müzik yapmaktan vazgeçti. Bunlar çok bilinen örnekler. Maddi ya da manevi kayıpların yeni doğuşlara gebe olduğunun örneği olarak bile sanatımın tanınması kırık kalplere umut olacaktır. Sanat ile hayat ve sanata dair izler bırakmak. Sanatı ışık yapmak.

Yerel yönetimlerle yapmak istediğim farklı projelerim de olacak. Ulusal ve uluslararası şehirlerde mozaik izler bırakma düşüm de var.

Sanat daima iyileştiren, geliştiren ve dönüştüren bir dünya. Ben sanatıma tutkuyla, aşkla bağlıyım. Yaşadığımız korkunç acıdan beni çekip çıkartan, hayata yeniden gülümseten mozaik sanatıma daha uzun yıllar hizmet etmeyi umuyorum. Depremin acısı belki yaşadığım sürece sızlatacak kalbimi ama mozaik sanatım beni daima canlı, yaşam dolu tutacak.

T24'te yayımlanan söyleşinin telefon ekranındaki görünümü

Bu söyleşi ilk olarak T24'te yayımlandı. Söyleşi: Sümeyra Gümrah, 3 Şubat 2025.

•

12 dk okuma

Menel Hüzmeli, Cennetin Hediyesi zeytin ağacı mozaiğinin önünde

Haberler

Cennetin Hediyesi: Taşın Hafızası, Ruhun Direnişi

Mozaikle Başlayan Yolculuk ve Cennetin Hediyesi

Mozaik sanatına ilginizin genç yaşta başladığını biliyorum. O ilk gördüğünüz kadın silueti size neler hissettirdi? Bu ilgi, sizi bugünlere taşırken nasıl bir yolculuğa dönüştü? Ülkemize üç boyutlu mozaik sanatını kazandıran ilk sanatçı olmak nasıl bir his?

Mozaik sanatına ilgim çok küçük yaşlarda başladı. Babaannemle Antakya’da yaptığım bir gezi sırasında yerde gördüğüm mozaik kadın silueti beni çok etkilemiş ve eğilip dokunduğumda çok heyecanlanmıştım. Baktığım şeyin ne olduğunu tam da anlayamamıştım. Resim değildi ama resim kadar büyüleyici idi. Ayrıntılardan oluşan bakışlar, gözler zihnime öyle kazınmıştı ki bugün bile gözümün önündedir. Sanırım ayrıntıdaki bütünlüğe olan hayranlığım o yaşta ortaya çıkmaya başladı. Üstelik çalışmanın bir kısmı toprağın altındaydı, eşeleyince devamı da gözüküyordu. Bu ilgi beni bambaşka bir yerlere götürdü. Hayal dünyamın ne renkli ve büyük olduğunu gösterdi. Evrildi, bugünlere geldi.

Üç boyutlu mozaik ise benim sanatımdaki mihenk taşı oldu. İki boyutlu mozaik yapmanın elbette büyüleyici yanı var ama bana yetmiyordu. Replikaları çalışmak elbette kıymetli ama onlar onları yapan orijinal ellere sahiplerdi ve ben sadece onları taklit ederek sanatımda yeni bir şey yapamazdım. Resim, çizim yeteneğim zaten benden taşan bir yeti. Karakalem çalışmalarım zaten vardı. Bugün de bu çalışmaları sürdürüyorum. Akabinde kendi desenlerim, kendi hayal dünyam, kendi çizimlerim sanatıma yansıdı. Ama asıl sıçrayış üç boyutlu mozaik çalışmalarım ile geldi. Oğluma yaptığım ilk üç boyutlu siyah güvercin çalışmamın canlandığı, kuşun uçup kanatlandığı hissi ile ruhum da üç boyuta aktı.

“Cennetin Hediyesi” eserinizde zeytin ağacını sembol olarak seçmişsiniz. Zeytin ağacı sizin için nasıl bir anlam taşıyor? Antakya'nın kimliğindeki yeri nedir?

Cennetin Hediyesi bana gerçekten Cennetin Hediyesi oldu. Ruhumun yıllarca buna hazırlandığını, zihnimde yeşerttiğimi şimdi hissediyorum. Zeytin ağacı benim için özellikle çok özel. Bana hep topraklarımızda yaşayan yaşlı ve bilge kadınları çağrıştırmıştır. Sözlü kültürü aktaran, kadim bilgiyi torunlara, çocuklara akıtan kadınlar gibiydi zeytin ağacı. Ve tam da Antakya’dır zeytin ağacı. Oradaki o çok kültürlü ve binlerce yıla uzanan barışçıl, yapıcı yaşam, insan ilişkilerindeki yalın ve koşulsuz sevgi, çocukluğumuz, kokular, sofralar, hepsi zeytin ağaçlarının bütünlüğündedir. Yağıyla, meyvesiyle, dokusu ve varlığı ile zeytin ağacı Antakya kimliğinin ta kendisidir.

Eserinizde bordo yapraklarla verdiğiniz mesaj çok güçlü. Sanatın iyileştirici gücü hakkında ne düşünüyorsunuz? Eseriniz, afet sonrası topluma nasıl bir mesaj veriyor?

Eserdeki bordo yapraklar aslında ağacın kanayan yerleri. Hâlâ da kanamakta olan yerleri demek daha doğru. Temsilen yapıldı aslında. Eseri aylar sonra enkazdan çıkardığımızda kenarlarının hasar alıp bütünlük kaybı yaşadığını gördüm. Gelincikler dökülmüştü ve zeytin yaprakları da kırıktı. Antakya’nın kanayan yarası adına yaptığım düzenlemeler oldu. Kanayan kalbimizi anlatıyor.

Deprem süreci de yıkım süreci de beni çok zorluyor. Anlatmak için bile hâlâ üstesinden gelmeye çalışıyorum. O anlarda yaramızın ne denli büyük olduğunu hissetmedik. Tıpkı fiziksel yaranın ilk anda sizde his uyandırmaması gibi. Çok fazla ölü gördüm, ölüm kokusunu duydum, şehrimin öldüğünü, çürüdüğünü gördüm. Yasımı tutamadım. Yas tutacak zamanımız yoktu. Cenazelerimizi kaldırmak, tabii ulaşabildiklerimizi, karnımızı doyurmak ve korkunç soğukta barınmak gibi birinci derecede hayati ihtiyaçları karşılamak zorundaydık. Toparlanmak zorundaydık. Yas tutmaya değil hayata tutunmaya mecbur ediyor yaşam sizi. Bunu yaşamayana anlatmak inanın sanıldığından da imkânsız. İnsanların ekranda gördükleri ile bizim yaşayıp gördüğümüz şeyler bambaşka. Siz yıkılmış bina görüyorsunuz. Ne koku, ne parçalanmış sevdikleriniz, ne soğuk, ne çaresizlik ekrana yansıyor. Ama yaşama tutunacak bir sebep yaratıyor sistem. Ben sanatımla yeniden var oldum, sanatıma tutundum. Taşların yaşayan enerjileri ile onlara can verdiğimi hissettiğimde bana ne kadar iyi geldiğini fark ettim. Taşa dönüşen kentimi taşlara ruh katarak sanki inşa ediyordum. Sanatın muazzam iyileştiriciliğini deneyimleyerek var oldum.

Eserim ve ben acaba böyle bir sembol olacağını, böyle bir misyon üstleneceğini biliyor muyduk, bilemiyorum. Belki ruhum bunu bildiği için bir yıl bu ağacı inşa ettim. Eserimin verdiği mesaj, her zaman her yerde söylediğim gibi, tıpkı bir zeytin ağacı gibi olmalıyız. Olgun, mantıklı, verimli, dimdik, güçlü ve ayakta. Her fırtınaya, her afete rağmen meyvesini vermekten vazgeçemeyen zeytin gibi olmalıyız. Yıkımın yaratımındaki gücü simgeliyor olsa gerek.

Tadilatını yaptığım her yaprağı kaybettiğim akrabalarıma, arkadaşlarıma, dostlarıma, öğrencilerime ithafen yaptım. Sesleri, nefesleri, gülüşleri, anıları o kırmızı yapraklarda yaşıyor. Nasıl ki ağaç tüm Antakya’yı anlatıyor, o kırmızı yapraklar da tüm Antakyalıların acılarına sessiz selam ediyor.

Doğal taşlar üzerinde ve boya kullanmadan çalışıyorsunuz. Bu malzemeleri bulma, seçme ve işleme sürecinizi anlatır mısınız? Bu noktada sizi şaşırtan, unutamadığınız anınız var mı?

Evet, ben doğal taş kullanmayı tercih ediyorum. Rengi, dokusu, nefesi kendinden. Yaşayan taş diyorum ben onlara. Doğanın bizim için boyayıp hazırladığı taşlar. Çok başlarda önce doğadan ve Asi Nehri’nin çevresindeki bazı köylerden toplayıcılık yaparak atölyemde eserlere çeviriyordum. Eserlerim arttıkça topladığım taşlar yetmemeye başladı elbette. Mermer fabrikaları ile çalışmaya başladım. Yöremizden ya da Türkiye ve dünyanın çeşitli yerlerinden gelen doğal taşları işlemeye başladım. İlk yaşadığım şaşkınlığı paylaşmak isterim. Yeşil taşa ulaşamıyorduk bir dönem. Hiçbir tonda yeşil taş ne Türkiye içinde ne yurt dışında bulunuyordu. Gel zaman git zaman bir parça yeşil taş bulduğumda çok sevinmiştim renk koyuluğuna bakmaksızın. Baktım yontamıyorum, çok sert. Muhteviyatı hakkında da bir bilgim yoktu. Granit olduğunu fark ettiğimde mermer fabrikasında kestirerek kullanmaya başladım. Kerpetenle ilk kez yeşil taşı çalışırken kıvılcımlar saçtığında çok şaşırmıştım. Granitin gücüyle açığa çıkan enerji beni ayrı hayrete düşürmüştü. İnatla ve tüm gücümle gece boyu granitleri yontmuştum. Granitin gücü, ateşin büyüleyiciliği, rengin sıcaklığı beni başka dünyalara taşımıştı.

Antakya’nın Hafızası ve Deprem Sonrası

Deprem doğal olarak hayatınızı etkiledi ve bu da sanatınıza yansıdı elbette… Buradan baktığınızda 6 Şubat’tan önceki size ne söylemek isterdiniz?

6 Şubat’tan önceki Menel’e o kadar çok şey söylemek isterdim ki…

Etkilendik demek çok eksik olur. Hayatımız altüst oldu. Hayatımız kalmadı. Atölyeme yurt dışından ve yurt içinden çok ziyaretçim olurdu. Atölyem eski Antakya’nın merkez çarşısının içindeydi. Çaprazımızda cami, yanımda türbe, az ileride havra, hemen yanında kilise bulunurdu. Affan ya da eski adıyla Epifanya olan mahalle, Antiochenia’nın (Roma’nın üçüncü büyük kenti) en büyük mahallesiydi. Antakya’nın kalbiydi. Muhteşem canlılığın, enerjinin olduğu Herod Caddesi’ndeki (Kurtuluş Caddesi) atölyemde misafirlerimle Antakya kahvesi içip, mozaik çalışmaları yapıp, eski Antakya’yı gezdirirdim ve gezdirirken Antakya’nın geçmişte 7 kez yıkılıp nasıl yeniden var olduğunu anlatırdım. 8. yıkımın kalbinde olacağım, bu kıyamet, ölsem aklıma gelmezdi.

Yürüdüğüm yollar, dokunduğum binlerce yıllık duvarlar, neşenin, sevginin yankılandığı kahveler, sofralar, insanlar… Yıkımdan sonra ne basit söylediğimi fark ettim. Şu andan o günkü Menel’e “Toprağına daha çok vakit ayır, daha çok hisset, daha çok sev” demek isterdim sanırım.

Kişiselden çıkıp genele gidelim. Antakya'nın yaşadığı yıkım, kültürel miras ve insan hikâyeleri açısından sizde nasıl bir etki bıraktı? Sizce “Cennetin Hediyesi”, Antakya'nın kaybolan geçmişine nasıl bir köprü olabilir?

Çok yıkıcı. Ruhum paramparça. Antakya’nın özü olan birliğin, dirliğin, muhteşem enerjisinin yavaş yavaş yok edilmeye çalışıldığını düşünüyorum, çok üzülüyor, çok etkileniyorum. Çok mezhebin, çok dinin dostça, kardeşçe yaşadığı ve kimsenin kimseyi ötekileştirmediği topraklarımız. Sadece bir şehir yok olmadı. Bir kültür, yaşam, binlerce yıllık gelenekler, yüzlerce yıllık binalar yok oldu. Binaları yapsanız bile bu ruh nasıl dirilecek bilemiyorum. Herkes savruldu. Yaşam sustu. Bir kadının özgürce ve rahatsız edilmeden yaşadığı, sanatını yapabildiği, yargılanmadığı bir topraktı Antiochenia… Anadolu’nun ilk camisi, ilk kiliseleri, havraları ile her dinden, her mezhepten insana ANA olan Antiochenia.

Toprağa verdiklerimiz olduğu gibi cenazelerine dahi ulaşamadığımız canlarımız oldu. Yaşayanlar dağıldı, birbirimizden koptuk. Düşünmek çok acı. Sesler, yüzler gözümüzün önünden gitmiyor. Geride bırakmak zorunda olduğumuz sadece yitirdiğimiz mal, araba vs. değildi. Hepimizin yaşamı söndü.

Cennetin Hediyesi Antakya’nın birliğini anlatan bir çalışma olduğundan yeniden bir araya gelebilmeyi, şehrimin yeniden dirilmesini arzuluyorum. Tüm Antakya o ağacın içinde. Sevgisi, acısı, hüznü ve coşkusu ile. Kaybolan geçmişimize köprü olmasını ümit ediyorum. Mimari yapı kayboldu, yeniden yapılsa da eskisi gibi olmayacak. Antakya’nın insan mozaiğini anlatan bu eser umuyorum Antakya’nın yeniden aynı insan mozaiğine dönmesinde simge olur.

Eserinizin enkazdan çıkarılmasının ardından yaptığınız değişikliklerle depremde kaybettiklerinizi anmışsınız. Eser önceden ne anlatmak istiyordu, bugün baktığımızda bize ne anlatıyor?

Hayatımdaki insanların %80’i, kentim, geçmişim, sokak hayvanlarım dahi yok oldu. Bir kentin ölümüne şahit oldum. Eserin deprem ertesi tadilatında benim hayatıma dokunan tüm insanları anmak istedim.

Eser önceden Antakya’nın coşkusunu, barışını, huzurunu anlatırken, çatışma olmadan yaşanabilir bir kent olduğunu anlatırken, bugün yaptığım onarımlarla kalbimdeki acıyı da eklemiş oldum. Yine birliğin simgesi zeytin ağacı ama kandan gözyaşları kondu dallarına. Dimdik ayakta ama birliği eksildi.

Üç Boyutlu Mozaik, Rüyalar ve İzmir

Üç boyutlu mozaik sanatını Türkiye’de bir ilke dönüştürdünüz. Gelecekte bu sanatı nasıl bir noktada görüyorsunuz?

Evet, bu çok heyecan ve onur verici bir durum. Üç boyutlu mozaik derken bile yüreğim gibi yüzüme de gülümseme yayılıyor. İlk yaptığım üç boyutlu mozaiğin güvercin olması da ayrı manidar. Ruhumdan ülkeme kanatlanan bir sanat oldu. O güvercin dünyayı dolaşacak inşallah. Bu bağlamda dünyanın farklı yerlerinde üç boyutlu mozaiklerimi hem sergilemek hem kalıcı kamusal alan ürünleri yapmayı çok isterim. Çok büyük çalışmalar yapmayı da çok seviyorum. Çok kez duvar, mekân, zemin çalışmaları da yaptım.

Rüyalarınızdan ilham alıyormuşsunuz? Bu hep böyle miydi? Rüyalarınızı ne zaman sanatla anlatmaya başladınız?

Zeytin ağacı rüyama geldi. Birkaç yerde anlatmış olabilirim. Benden Antakya’yı anlatan bir çalışma istendiğinde hem sorumluluğunun yükü hem de farklı anlatımıyla ne olması gerektiği üzerinde aylarca düşünmüştüm. Herkesin çalıştığı Antakya sembollerinden farklı olmalıydı. Hüzne battığım bir gün eski sokaklarda gezip sokaklarla, duvarlarla konuşup atölyeme döndüm ve gündüz vakti uykuya dalmışım. Çok büyük yemyeşil bir tepede rüzgârın hafifliğiyle salınan muazzam bir zeytin ağacı gördüm. Rüzgârın da etkisiyle muhteşem bir melodi ile şarkı söylüyordu. Ağaca vardığımda yanında bir sanduka ve beyazlar içinde bir kadın ile rastlaşıyorum. Kadın ile zeytinin konuşmalarını görüyor, ne dediklerini duyamıyorum. Kadının saçları zeytinin dallarına karışıyor, huzurla uçuşuyor. Uyandığımda gerçekliğimi sorgular buldum kendimi. Başka bir boyuta gidip dönmüş gibiydim. O an anladım ki Antakya’yı anlatacağım şey zeytin ağacıydı. Tüm kutsal metinlerde geçen, tüm semavi dinlerde yeri özel, ulu, ölmez, kadim anıt zeytin ağacı. Eserim de o rüyada gördüğüm ağacın mozaiğe düşmüş hâli.

Zeytin ağacından sonra rüyalarıma giren yüzler, motifler, hatta Şahmeran ve diğerleri sanatıma ilham oldu. Gördüklerimi çizip mozaiğe dökmeye başladım.

Deprem sonrası İzmir'e yerleşmek sizin için nasıl bir dönüşüm oldu? Antakya ve İzmir farklı olsa gerek. İzmir’in kokusu sanatınıza nasıl yansıdı?

Deprem sonrası İzmir'e yerleşmek çok zordu. Ama müthiş bir dönüşüm süreci de başlamış oldu. İlk önce Seferihisar’a sürüklendim. Zeytin ağaçlarına olan tutkumu bilen candaşlar beni Teos Antik Kenti’ne götürmek istediler. Antik kentte pek çok yaşlı ağaçtan bahsediyorlardı. Antakya’dan yeni gelmiştim ve acılarım çok tazeydi. İçimde bastırdığım tüm duygular o gün Teos’a gitmemi bekliyormuş meğer. İlkbahardı ve hafif esen meltemle beraber Teos'taki tüm yaşlı ve bilge ağaçlara dokuna dokuna dolaşıp müthiş bir ağacın önünde durduk. “Bu da bizim kadim bilge Umay anamız” dediklerinde sanki ağaca aktım. Sanki Umay nine beni sardı sarmaladı. Hayranlıkla bakıp saçlarımızı rüzgâra saldık beraber. Sonra sarıldım ve saatlerce ağladım. Tüm deprem ertesi süreçte tek gözyaşı dökmeyen, sadece mücadele eden ben o gövdeye sarılıp saatlerce ağladım. İçimdeki tüm o birikmiş acı, çığlık, öfke, ne varsa o bin yıllık zeytin ağacının dibinde aktı gitti. İlaç oldu, merhem oldu. Dönüşüm işte tam da o an başladı. İzmir beni şifalandırmak istiyordu. Doğasıyla, kokusuyla, insanıyla, bana getirdiği yeni ruhlarla şifalandırıyor.

İzmir’in kokusu sanatımı şahlandırdı. Coşturdu. Çünkü İzmir’de de memleketimin kokusu vardı. Narenciye, zeytin, ılıman iklim, insanının kabulü, dahası hasreti ve hüznü. Hasret ve hüzün. Bu kent vaktinde o kadar çok kırık kalbi kabul edip mübadillere kucak açmıştı ki beni de bağrına bastı.

Eserin Hikâyesi, Sergiler ve Yeni Projeler

Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurmuşsunuz. Bu süreç sizin için nasıl bir deneyimdi?

Evet, Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurmuştum. Ama bu depreme o kadar yakın bir tarihteydi ki odağımdan tamamen çıktı diyebilirim. Bu başvuru için adım atmaya hazırlandığımız bir anda depremi yaşadık. Ve bu iki yıl içinde zaman zaman hatırlayamadığım anlar da dâhil olmak üzere çok farklı, sıkıntılı bir süreç yaşadım. Dolayısıyla bugün için bu girişimin bir anlamı yok yüreğimde. Bugünkü bakışım farklı pencerelerde.

Sizce bir sanat eserini “büyük” ya da “unutulmaz” yapan şey nedir? “Cennetin Hediyesi” bu bağlamda nasıl bir yere oturuyor?

Sanat eserinin yaşanmışlığı ve hikâyesi olmalı. Hikâyesinin olması o eseri daha büyük ve kıymetli kılıyor. Cennetin Hediyesi bu bağlamda çok önemli bir yerde. Tüm Antakya onun içerisinde, pek çok nefes, pek çok ses onun içerisinde, yıkım, diriliş ve varoluş da onun içerisinde.

Şu anda “Cennetin Hediyesi” İzmir Selçuk'ta sergileniyor. Ayrıca, “Mozaiğin Düşü” serginiz Kuşadası’nda devam ediyor. Bu sergiler hakkında söylemek istediğiniz bir şeyler olur mu?

Evet, şimdilik Cennetin Hediyesi İzmir Selçuk'ta sergileniyor. Yolculuğu nereye devam edecek göreceğiz.

Ocak ayında Kuşadası’nda özel kişisel bir sergi açılışımız oldu.

Sergimin yapıldığı müze galeri de çok hoş ve özel bir yer. Katılım ve ilgi çok yüksekti, bu beni gerçekten çok heyecanlandırdı. Farklı illerden, farklı ilçelerden çokça sanatsever ziyaret etti. Mozaikle ilk tanışanlar ya da mozaik sanatını bilip özel ilgi gösterenler ya da beni tanımak isteyenler sergimi hiç boş bırakmadı. Gençler ve çocukların farkındalıkla inceledikleri eserler ve sordukları sorular bende yeniden gençlerden ve çocuklardan ne çok şey öğreneceğimiz duygusunu perçinledi. 10 Ocak’ta başlayan sergim 1 Şubat’a dek devam edecek.

İstanbul’da tamamen üç boyutlu eserlerinizden oluşacak bir sergi hazırlığında olduğunuzu söylediniz. Bu sergide nasıl bir hikâye anlatmayı istiyorsunuz? Hem kendi hikâyenizi hem de eserinizin hikâyesini topluma aktarmak adına yeni projeleriniz var mı?

Bir dönem İstanbul’da da atölyem ve çalışmalarım oldu. İstanbul’da Beyoğlu Belediyesinin karma sergisine katıldım. Şu an hazırlıklarım İstanbul’da üç boyutlu mozaiklerimden oluşan kişisel bir sergi açmak üzerine. Galeri görüşmelerim devam ediyor. Üç boyutlu mozaiğin İstanbul’da geniş kitlelere ulaşması hem sanatım hem mozaik için ilgi çekici olacaktır. Elbette Cennetin Hediyesi’nin de İstanbul’da kalplerle buluşması da çok arzuladığım bir şey.

Bu sergi için düşüncem Antakya’mı anlatan eserlerimin olması. Antakya temalı ve doğadaki ayrıntılar üzerine çalışmalar hazırlıyorum.

Yakın ve uzak gelecekte hikâyemin paylaşımı için elbette projeler düşünüyorum. Öncelikle Antakyalı bir kadın sanatçı olarak eserlerimin geniş kitlelere ulaşması için haber, söyleşi, sergi çalışmalarını sürdürmek. Akabinde Antakya depremi gibi bir felaketin içinden geçip var olma savaşında dik duran bir sanatçı olarak hikâyemle rol model olabilmek. Ne felç geçiren Kahlo resim yapmaktan ne işitme yetisini yitiren Beethoven müzik yapmaktan vazgeçti. Bunlar çok bilinen örnekler. Maddi ya da manevi kayıpların yeni doğuşlara gebe olduğunun örneği olarak bile sanatımın tanınması kırık kalplere umut olacaktır. Sanat ile hayat ve sanata dair izler bırakmak. Sanatı ışık yapmak.

Yerel yönetimlerle yapmak istediğim farklı projelerim de olacak. Ulusal ve uluslararası şehirlerde mozaik izler bırakma düşüm de var.

Sanat daima iyileştiren, geliştiren ve dönüştüren bir dünya. Ben sanatıma tutkuyla, aşkla bağlıyım. Yaşadığımız korkunç acıdan beni çekip çıkartan, hayata yeniden gülümseten mozaik sanatıma daha uzun yıllar hizmet etmeyi umuyorum. Depremin acısı belki yaşadığım sürece sızlatacak kalbimi ama mozaik sanatım beni daima canlı, yaşam dolu tutacak.

T24'te yayımlanan söyleşinin telefon ekranındaki görünümü

Bu söyleşi ilk olarak T24'te yayımlandı. Söyleşi: Sümeyra Gümrah, 3 Şubat 2025.

•

12 dk okuma

Menel Hüzmeli atölyesinde Cennetin Hediyesi üzerinde çalışırken

Haberler

Mozaik Eseri Cennetin Hediyesi İzmir'de Sergileniyor

Hatay Antakya'da yaşayan Menel Hüzmeli (45), 12 yaşında ziyaret ettiği bir ören yerinde mozaik sanatıyla tanıştı. Burada gördüğü kadın silueti dikkatini çeken ve mozaik sanatıyla ilgilenmeye başlayan Hüzmeli, bu konuda çok sayıda eğitim aldı. 2018 yılında mozaik atölyesini açan Hüzmeli, sayısız öğrenciye eğitim vermekle beraber 50 sanatçı adayı öğrenci de yetiştirdi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 'Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı' unvanını alan ve Türkiye'ye 3 boyutlu mozaik sanatını kazandıran ilk sanatçı olan Hüzmeli, Antakya'da açılacak el sanatları müzesinde sergilenmek üzere bir eser hazırlamaya başladı.

Hüzmeli, 500 bin taş kullanarak yaptığı 1 ton ağırlığındaki 'Cennetin Hediyesi' isimli eserini yaklaşık 1,5 yılda tamamladı. Hüzmeli, eserini sergilenmek üzere teslim etti ancak 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli deprem felaketinde eseri ile enkaz altında kaldı. Hüzmeli, Antakya'da deprem sonrası ailesi ile enkazdan kurtarıldıktan sonra İzmir Selçuk'a yerleşirken, 2,5 ay sonra yine enkazdan çıkartılabilen eserini de İzmir'e getirdi.

Hüzmeli, eseri depremde hayatını kaybeden öğrencileri için yaptığı dokunuşlarla tamamlarken, eser İzmir Selçuk Art Agora'da sergilenmeye başlandı. 'Cennetin Hediyesi' isimli dev eserinin hikâyesini anlatan Menel Hüzmeli,

“Antakya'da El Sanatları Müzesi açılacaktı ve bunun için benden şehri anlatan bir eser istendi. Bana biraz zaman tanımalarını istedim. Yaklaşık 2,5 ay geçti ancak bir tasarım bulamamıştım. Rüyamda tepelerde ulu, güçlü ve bol taneli bir zeytin ağacı gördüm ve bu eseri yapmaya karar verdim. Çünkü Antakya'da birçok dinin bir arada olduğu kardeşçe bir yaşam sürüyoruz. Zeytin ağacının her kutsal dinde yeri vardır. Ve zeytin ağacı bizi dalları altında toplayan mistik bir can gibi Antakya'nın en kadim, en eski sahibidir. Tasarımı 3,5 ay sürerken yapım aşaması ile tamamlanması 1,5 seneyi buldu. Tabanını beton harcı ile yapıp katman katman yükselterek işlediğim, yaklaşık 500 bin taş kullandığım ve 1 ton ağırlığında olan çok özel bir çalışma ortaya çıktı. Adeta nefes alan, kadim geçmişi anlatan, beni aşan bir eser oldu.” dedi.

Sanatıma Sarıldım

'Cennetin Hediyesi' adını verdiği yapıtın yarı değerli ve özel granit taşları da içerisinde barındırdığını söyleyen Hüzmeli, “Hiçbir boya kullanmadım, insanlar gördüğünde yeşil rengin boya olduğunu düşünüyor ancak doğanın boyayarak bize verdiği doğal taşları kendim kerpetenle işleyerek hazırladım. Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurmuştum ancak Antakya Belediyesinin Cumhuriyet Kültür Merkezinde sergilenmesine yakın 6 Şubat depremini yaşadık. Bu zeytin ağacında birçok ses, nefes ve sayısız kişinin hatırası var. Antakya'da yaşadığımız felaket kıyamet gibiydi. Ben o süreci çok zor atlattım. Bütün mahallem, çevrem yok olmuştu. İlk başta şehrimin de yok olduğunu bilmiyordum. Yok olan sadece şehrimiz değil, binlerce yıllık geçmişimiz, geleneklerimiz, anılarımız ve koşulsuz yaşadığımız insan mozaiğimizdi. Ailemle enkaz altında kaldığımda zamanın ve mekânın yok olduğunu tecrübe ettim. Soğuk, yağan olağandışı yağmur, çaresizlik, şaşkınlık, çığlıklar, yıkım sesleri, ağıtlar, cam kırılışları, hepsi anlatılamayacak kadar korkunç bir deneyimdi. En kötüsü de gelen seslerin kimlere ait olduğunu biliyorsunuz ancak insanın elinden hiçbir şey gelmiyor. Çok sevdiğim dostlarımı, esnaf arkadaşlarımı, 48 öğrencimi kaybettim. Eserim de enkaz altında ne durumda olduğunu bilemediğim bir biçimde kaldı.

Geçmişte Antakya'da birçok misafirimi gezdirirken Antakya'nın 7 defa nasıl yıkıldığını ve yeniden nasıl ayağa kalktığını anlatan ben, bu kelimeleri ne kadar basit bir cümle olarak söylediğimi idrak ettiğimde çıkış yolumun yeniden mozaik olacağını anladım. Bu nedenle sanatıma her zamankinden büyük bir aşkla sarıldım.”

Meryem Ana'nın Şefkatli Kollarına Geldim

Antakya Belediyesi tarafından 2,5 ay sonunda enkazların nispeten kaldırılmasının ardından eserin çıkarıldığını aktaran Hüzmeli,

“Eser yara almıştı. Kenarlarından kırılan yerleri, yaprakları ve gelincikleri dökülmüştü. Kenar tahribatını nişan olsun diye düzeltmedim. Kırılan yaprakları bordo yaprakla bezedim ki kanayan yerleri belli olsun. Her birini kaybettiğim öğrencilerime adadım. Bir iş insanının desteği ile bir süre depoda sakladık ve daha sonra Seferihisar Belediyesi'nin desteğiyle İzmir'e getirildi. Selçuk'a gelmesi 6 ay sürdü. Burada anıt eser olarak duruyor. Art Agora'nın CEO'sunun daveti üzerine burada başladım. Antakya'da medeniyetin beşiğinden Meryem Ana'nın şefkatli kollarına geldiğimi düşünüyorum.

Şu an için bu anıt eserim İzmir Selçuk Art Agora'da yerli ve yabancı ziyaretçilerle buluşuyor. Amacım çok daha geniş kitlelerin bu eseri görmesini sağlamak ve akabinde uzun yıllar yaşayacağı özel ya da kamusal bir mekânda nefeslenmeye devam etmesi. Özellikle İstanbul'da sergilenmesi için arayışım sürüyor. Bunun yanında beni farklı kılan, sanatımı özgünleştiren işler ise üç boyutlu mozaiklerim. Türkiye'de üç boyutlu mozaik çalışmalarım fark yaratıyor. Şu anda üç boyutlu eserlerimden oluşacak bir sergi hazırlığı içerisindeyim. Yakın zamanda İstanbul'da tamamen üç boyutlu eserlerimden oluşacak bir sergi açmayı umuyorum. Hâlihazırda devam eden sergilerim de var. Selçuk Art Agora'da eserlerimin sürekli sergilendiği bir alan mevcut olduğu gibi 31 Ocak'a dek 3 boyutlu eserlerimin de bulunduğu Kuşadası Kuarkmer Kültür Sanat Merkezinde Mozaiğin Düşü sergim de devam etmekte.” ifadesine yer verdi.

Bu haber ilk olarak DHA'da yayımlandı. Haber: Yağmur Öngün, İzmir, 23 Ocak 2025.

•

4 dk okuma

Menel Hüzmeli atölyesinde Cennetin Hediyesi üzerinde çalışırken

Haberler

Mozaik Eseri Cennetin Hediyesi İzmir'de Sergileniyor

Hatay Antakya'da yaşayan Menel Hüzmeli (45), 12 yaşında ziyaret ettiği bir ören yerinde mozaik sanatıyla tanıştı. Burada gördüğü kadın silueti dikkatini çeken ve mozaik sanatıyla ilgilenmeye başlayan Hüzmeli, bu konuda çok sayıda eğitim aldı. 2018 yılında mozaik atölyesini açan Hüzmeli, sayısız öğrenciye eğitim vermekle beraber 50 sanatçı adayı öğrenci de yetiştirdi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 'Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı' unvanını alan ve Türkiye'ye 3 boyutlu mozaik sanatını kazandıran ilk sanatçı olan Hüzmeli, Antakya'da açılacak el sanatları müzesinde sergilenmek üzere bir eser hazırlamaya başladı.

Hüzmeli, 500 bin taş kullanarak yaptığı 1 ton ağırlığındaki 'Cennetin Hediyesi' isimli eserini yaklaşık 1,5 yılda tamamladı. Hüzmeli, eserini sergilenmek üzere teslim etti ancak 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli deprem felaketinde eseri ile enkaz altında kaldı. Hüzmeli, Antakya'da deprem sonrası ailesi ile enkazdan kurtarıldıktan sonra İzmir Selçuk'a yerleşirken, 2,5 ay sonra yine enkazdan çıkartılabilen eserini de İzmir'e getirdi.

Hüzmeli, eseri depremde hayatını kaybeden öğrencileri için yaptığı dokunuşlarla tamamlarken, eser İzmir Selçuk Art Agora'da sergilenmeye başlandı. 'Cennetin Hediyesi' isimli dev eserinin hikâyesini anlatan Menel Hüzmeli,

“Antakya'da El Sanatları Müzesi açılacaktı ve bunun için benden şehri anlatan bir eser istendi. Bana biraz zaman tanımalarını istedim. Yaklaşık 2,5 ay geçti ancak bir tasarım bulamamıştım. Rüyamda tepelerde ulu, güçlü ve bol taneli bir zeytin ağacı gördüm ve bu eseri yapmaya karar verdim. Çünkü Antakya'da birçok dinin bir arada olduğu kardeşçe bir yaşam sürüyoruz. Zeytin ağacının her kutsal dinde yeri vardır. Ve zeytin ağacı bizi dalları altında toplayan mistik bir can gibi Antakya'nın en kadim, en eski sahibidir. Tasarımı 3,5 ay sürerken yapım aşaması ile tamamlanması 1,5 seneyi buldu. Tabanını beton harcı ile yapıp katman katman yükselterek işlediğim, yaklaşık 500 bin taş kullandığım ve 1 ton ağırlığında olan çok özel bir çalışma ortaya çıktı. Adeta nefes alan, kadim geçmişi anlatan, beni aşan bir eser oldu.” dedi.

Sanatıma Sarıldım

'Cennetin Hediyesi' adını verdiği yapıtın yarı değerli ve özel granit taşları da içerisinde barındırdığını söyleyen Hüzmeli, “Hiçbir boya kullanmadım, insanlar gördüğünde yeşil rengin boya olduğunu düşünüyor ancak doğanın boyayarak bize verdiği doğal taşları kendim kerpetenle işleyerek hazırladım. Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurmuştum ancak Antakya Belediyesinin Cumhuriyet Kültür Merkezinde sergilenmesine yakın 6 Şubat depremini yaşadık. Bu zeytin ağacında birçok ses, nefes ve sayısız kişinin hatırası var. Antakya'da yaşadığımız felaket kıyamet gibiydi. Ben o süreci çok zor atlattım. Bütün mahallem, çevrem yok olmuştu. İlk başta şehrimin de yok olduğunu bilmiyordum. Yok olan sadece şehrimiz değil, binlerce yıllık geçmişimiz, geleneklerimiz, anılarımız ve koşulsuz yaşadığımız insan mozaiğimizdi. Ailemle enkaz altında kaldığımda zamanın ve mekânın yok olduğunu tecrübe ettim. Soğuk, yağan olağandışı yağmur, çaresizlik, şaşkınlık, çığlıklar, yıkım sesleri, ağıtlar, cam kırılışları, hepsi anlatılamayacak kadar korkunç bir deneyimdi. En kötüsü de gelen seslerin kimlere ait olduğunu biliyorsunuz ancak insanın elinden hiçbir şey gelmiyor. Çok sevdiğim dostlarımı, esnaf arkadaşlarımı, 48 öğrencimi kaybettim. Eserim de enkaz altında ne durumda olduğunu bilemediğim bir biçimde kaldı.

Geçmişte Antakya'da birçok misafirimi gezdirirken Antakya'nın 7 defa nasıl yıkıldığını ve yeniden nasıl ayağa kalktığını anlatan ben, bu kelimeleri ne kadar basit bir cümle olarak söylediğimi idrak ettiğimde çıkış yolumun yeniden mozaik olacağını anladım. Bu nedenle sanatıma her zamankinden büyük bir aşkla sarıldım.”

Meryem Ana'nın Şefkatli Kollarına Geldim

Antakya Belediyesi tarafından 2,5 ay sonunda enkazların nispeten kaldırılmasının ardından eserin çıkarıldığını aktaran Hüzmeli,

“Eser yara almıştı. Kenarlarından kırılan yerleri, yaprakları ve gelincikleri dökülmüştü. Kenar tahribatını nişan olsun diye düzeltmedim. Kırılan yaprakları bordo yaprakla bezedim ki kanayan yerleri belli olsun. Her birini kaybettiğim öğrencilerime adadım. Bir iş insanının desteği ile bir süre depoda sakladık ve daha sonra Seferihisar Belediyesi'nin desteğiyle İzmir'e getirildi. Selçuk'a gelmesi 6 ay sürdü. Burada anıt eser olarak duruyor. Art Agora'nın CEO'sunun daveti üzerine burada başladım. Antakya'da medeniyetin beşiğinden Meryem Ana'nın şefkatli kollarına geldiğimi düşünüyorum.

Şu an için bu anıt eserim İzmir Selçuk Art Agora'da yerli ve yabancı ziyaretçilerle buluşuyor. Amacım çok daha geniş kitlelerin bu eseri görmesini sağlamak ve akabinde uzun yıllar yaşayacağı özel ya da kamusal bir mekânda nefeslenmeye devam etmesi. Özellikle İstanbul'da sergilenmesi için arayışım sürüyor. Bunun yanında beni farklı kılan, sanatımı özgünleştiren işler ise üç boyutlu mozaiklerim. Türkiye'de üç boyutlu mozaik çalışmalarım fark yaratıyor. Şu anda üç boyutlu eserlerimden oluşacak bir sergi hazırlığı içerisindeyim. Yakın zamanda İstanbul'da tamamen üç boyutlu eserlerimden oluşacak bir sergi açmayı umuyorum. Hâlihazırda devam eden sergilerim de var. Selçuk Art Agora'da eserlerimin sürekli sergilendiği bir alan mevcut olduğu gibi 31 Ocak'a dek 3 boyutlu eserlerimin de bulunduğu Kuşadası Kuarkmer Kültür Sanat Merkezinde Mozaiğin Düşü sergim de devam etmekte.” ifadesine yer verdi.

Bu haber ilk olarak DHA'da yayımlandı. Haber: Yağmur Öngün, İzmir, 23 Ocak 2025.

•

4 dk okuma

Sessiz, sarı bir coğrafyada doğup, rengarenk bir kentte büyüyen ve tüm bu dinginliği dahi kaosu içinde yaşatmayıp, taşlarla mozaiğe işleyen bir sanatçı.

© 2026 Menel Hüzmeli • Tüm hakları saklıdır.

Sessiz, sarı bir coğrafyada doğup, rengarenk bir kentte büyüyen ve tüm bu dinginliği dahi kaosu içinde yaşatmayıp, taşlarla mozaiğe işleyen bir sanatçı.

© 2026 Menel Hüzmeli • Tüm hakları saklıdır.